Vận hội mới, động lực phát triển dài hạn của Quảng Ninh

Từ một địa phương có xuất phát điểm thấp, hệ thống đô thị phân tán do địa hình trải dài, chia cắt bởi đồi núi và biển, kinh tế chủ lực dựa vào công nghiệp khai khoáng…, song Quảng Ninh đã từng bước bứt phá để trở thành một trong những địa phương có tỷ lệ đô thị hóa cao nhất cả nước (đạt 81,23%). Thành quả đó là kết tinh của tư duy phát triển đột phá, lấy quy hoạch làm nền tảng, hạ tầng làm động lực và đô thị làm không gian để kiến tạo phát triển. Đây là tiền đề quan trọng để Quảng Ninh trở thành thành phố.

Ngày 26/6/2026, Bộ Xây dựng có Quyết định số 1026/QĐ-BXD công nhận tỉnh Quảng Ninh đạt tiêu chí đô thị loại I. Đây là sự ghi nhận đối với quá trình phát triển nhanh, bền vững và có định hướng rõ ràng của tỉnh trong nhiều năm qua.

Nhìn lại chặng đường những năm đầu thập niên 2010 để so sánh với giai đoạn hiện nay, có thể thấy sự thay đổi của Quảng Ninh là một hành trình mang tính đột phá. Thời điểm đó, dù là địa phương có nhiều lợi thế về tài nguyên, du lịch, kinh tế biển... song không gian phát triển của tỉnh vẫn chủ yếu dựa trên các cực đô thị riêng lẻ như: Hạ Long, Cẩm Phả, Uông Bí, Móng Cái. Hệ thống giao thông kết nối liên vùng còn hạn chế, tốc độ đô thị hóa chưa tương xứng với tiềm năng, nhiều khu vực phát triển thiếu tính liên kết.

Nhận diện rõ những "điểm nghẽn" của mô hình tăng trưởng cũ, Quảng Ninh đã lựa chọn một con đường phát triển mang tính đột phá: Lấy quy hoạch dẫn dắt phát triển, lấy hạ tầng mở đường và lấy đô thị làm động lực tạo ra không gian tăng trưởng mới. Với tinh thần "biến tư duy thành hành động", Quảng Ninh là địa phương đầu tiên trong cả nước chủ động xây dựng và công bố đồng bộ 7 quy hoạch chiến lược, tạo nền móng cho quá trình chuyển đổi mô hình phát triển từ "nâu" sang "xanh". Đồng thời, tỉnh tiên phong đổi mới phương thức huy động nguồn lực, triển khai hiệu quả các dự án đầu tư theo hình thức PPP, thu hút mạnh mẽ nguồn lực ngoài ngân sách cho phát triển hạ tầng.

Chính những quyết sách mang tính chiến lược đó đã tạo cho Quảng Ninh những bước ngoặt lịch sử. Tỉnh sở hữu hạ tầng đồng bộ và phát triển nhanh nhất cả nước. Chỉ trong hơn một thập kỷ, hàng loạt công trình mang tính động lực như: Cầu Bạch Đằng, chuỗi cao tốc dọc tỉnh, cảng hàng không, cảng tàu quốc tế cùng nhiều công trình trọng điểm đã hoàn thành. Các công trình, dự án không chỉ rút ngắn khoảng cách địa lý, hệ thống hạ tầng này còn làm thay đổi tư duy phát triển.

Nếu trước đây, các đô thị phát triển theo từng cực riêng lẻ thì nay Quảng Ninh đã hình thành chuỗi đô thị liên kết dọc hành lang ven biển, kết nối với các trung tâm kinh tế trong nước và quốc tế bằng đường bộ, đường biển và đường hàng không. Song song với đầu tư hạ tầng, tỉnh cũng tập trung nâng cao chất lượng quản lý đô thị, phát triển các khu đô thị mới, chỉnh trang đô thị hiện hữu, mở rộng không gian xanh, xây dựng đô thị thông minh, phát triển hạ tầng số, hạ tầng xã hội đồng bộ. Đó cũng là lý do Quảng Ninh không chỉ phát triển nhanh về quy mô mà còn từng bước nâng cao chất lượng sống của người dân.

Kết quả rõ nét nhất chính là tốc độ đô thị hóa. Nếu như nhiều năm trước, tỷ lệ đô thị hóa của tỉnh mới chỉ ở mức trên 50%, thì đến nay, sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và tiếp tục mở rộng không gian phát triển, tỷ lệ đô thị hóa của Quảng Ninh đã đạt 81,23%, thuộc nhóm cao nhất cả nước và gần gấp đôi mức tối thiểu 45% theo tiêu chí đô thị loại I. Đây không chỉ là sự gia tăng về quy mô hạ tầng đô thị, mà còn phản ánh quá trình chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình tăng trưởng, đồng thời khẳng định hiệu quả của chiến lược phát triển đô thị gắn với đầu tư hạ tầng đồng bộ và nâng cao chất lượng quản trị.

Sự phát triển mạnh mẽ đó không chỉ được Trung ương ghi nhận, Bộ Xây dựng quyết định công nhận tỉnh đạt tiêu chí đô thị loại I, mà còn minh chứng cho những nỗ lực đổi mới, quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Đô thị hóa ở Quảng Ninh không đơn thuần là mở rộng địa giới hành chính, mà đã vượt ra ngoài phạm vi một danh hiệu, là sự thay đổi toàn diện về chất lượng phát triển. Đây là sự ghi nhận đối với quá trình phát triển nhanh, bền vững và có định hướng rõ ràng của tỉnh trong nhiều năm qua và là điều kiện cần để Quảng Ninh trở thành thành phố trong năm 2026.

Nếu như quá trình xây dựng đô thị loại I là kết quả của một chặng đường phát triển bền bỉ thì việc được công nhận đạt tiêu chí đô thị loại I sẽ mở ra một giai đoạn phát triển mới đối với Quảng Ninh. Đây không đơn thuần là sự thay đổi về tên gọi hay cấp độ phân loại đô thị, mà là bước chuyển có ý nghĩa chiến lược.

Cụ thể, trong định hướng phát triển đất nước đến năm 2030, Quảng Ninh được xác định là một trong những cực tăng trưởng của vùng Đồng bằng sông Hồng, cửa ngõ giao thương quốc tế của phía Bắc, trung tâm phát triển kinh tế biển, du lịch, dịch vụ, logistics, công nghiệp công nghệ cao và hợp tác kinh tế với Trung Quốc... Việc xây dựng Quảng Ninh trở thành thành phố không chỉ xuất phát từ yêu cầu phát triển của địa phương, mà còn là yêu cầu đặt ra đối với sự phát triển của cả vùng Đông Bắc và quốc gia.

Trong lộ trình đó, đô thị loại I được xem là một trong những điều kiện quan trọng để hoàn thiện các tiêu chuẩn thành lập thành phố theo quy định của pháp luật. Việc Quảng Ninh đáp ứng các tiêu chí về trình độ phát triển đô thị cũng đồng nghĩa với việc tỉnh đã hình thành được nền tảng hạ tầng, quy mô phát triển và năng lực quản trị đủ sức đảm nhận vai trò của một đô thị trung tâm cấp vùng.

Đáng chú ý, khác với nhiều địa phương phát triển theo mô hình một đô thị trung tâm, Quảng Ninh đang định hình cấu trúc đô thị đa cực với sự liên kết chặt chẽ giữa các vùng: Hạ Long, Cẩm Phả, Quảng Yên, Uông Bí, Móng Cái, Vân Đồn và các trung tâm động lực mới. Hệ thống cao tốc dài gần 200km, sân bay quốc tế, cảng biển nước sâu, cảng tàu khách quốc tế cùng mạng lưới logistics đang tạo nên lợi thế cạnh tranh mà không nhiều địa phương có được. Trở thành đô thị loại I, dư địa để phát huy hiệu quả các lợi thế này sẽ tiếp tục được mở rộng thông qua việc thu hút các nguồn lực đầu tư vào Quảng Ninh, đặc biệt là các dự án quy mô lớn về công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ chất lượng cao, tài chính, logistics và kinh tế biển.

Được công nhận là đô thị loại I và thời gian tới là thành phố, cơ hội phát triển mạnh mẽ của Quảng Ninh hiện đang mới bắt đầu. Quảng Ninh tiếp tục tái cấu trúc mạnh mẽ theo quy hoạch chung đô thị, sẽ hình thành các hành lang kinh tế, các cực tăng trưởng và chuỗi đô thị liên kết. Đây cũng là điều kiện để phát triển cân bằng giữa khu vực ven biển với miền núi, giữa đô thị với nông thôn, giữa kinh tế với bảo tồn di sản và môi trường.

Việc được công nhận đô thị loại I còn góp phần nâng cao vị thế, hình ảnh và sức hấp dẫn của Quảng Ninh trong mắt các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Trao đổi với đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh về cơ hội hợp tác đầu tư tại Quảng Ninh, ông Bassam Tabajah, Chủ tịch Hội đồng Doanh nhân Ả Rập, nhận định: Quảng Ninh đang có nhiều cơ hội phát triển mới, sở hữu hạ tầng tốt và quỹ đất thật sự thuận lợi. Do vậy cần cân nhắc, xem xét, lựa chọn kỹ lưỡng, có thể tổ chức đấu giá các khu đất chất lượng cao, lựa chọn doanh nghiệp có đủ lực, đủ tầm, đủ khả năng gia tăng dư địa cho phát triển.

Sự quan tâm đến từ các nhà đầu tư chắc chắn sẽ còn tiếp tục, bởi thực tế những địa phương có hệ thống đô thị phát triển đồng bộ thường có lợi thế lớn trong thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao, nhà đầu tư không chỉ quan tâm đến hạ tầng khu công nghiệp mà còn đánh giá rất cao chất lượng môi trường sống, hệ thống dịch vụ xã hội, nguồn nhân lực và khả năng kết nối vùng.

Đô thị được nâng cấp, cũng đồng nghĩa với việc chất lượng sống sẽ tiếp tục được nâng lên thông qua việc đầu tư đồng bộ hơn vào hạ tầng xã hội, giáo dục, y tế, văn hóa, không gian công cộng, cây xanh và giao thông công cộng. Điều này phù hợp với mục tiêu phát triển của tỉnh, xây dựng những đô thị đáng sống, nơi người dân được hưởng thụ đầy đủ các thành quả của phát triển.

Đô thị loại I không phải là đích đến cuối cùng của Quảng Ninh, đây là sự ghi nhận đối với cả một quá trình đổi mới tư duy phát triển, đồng thời mở ra một chặng đường mới với những mục tiêu cao hơn, lớn hơn. Đó là từng bước kiến tạo nền tảng vững chắc để trở thành trung tâm phát triển năng động của miền Bắc; sở hữu đô thị hiện đại, xanh, thông minh, kết nối quốc tế; là trung tâm kinh tế biển, du lịch, dịch vụ, logistics, đổi mới sáng tạo… Từ đó, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao trong tương lai gần.

Theo Đỗ Phương(Báo Quảng Ninh- https://baoquangninh.vn/van-hoi-moi-dong-luc-phat-trien-dai-han-cua-quang-ninh-3413041.html?gidzl=FSh2LgJNarGstSTHhikKKZlNmbQrnf5L8D2LKkR6aLbqqCPJjvB6L2_IbL2tmPK39OV1LpAW96KohzcNNG)