Lễ hội đền Bà Men 2026

Trong hành trình tham quan VHL3, nằm tại khu vực đảo Đầu Bê, có một ngôi đền linh thiêng mang tên Bà Men (hay Đền chúa Bà). Cứ mỗi dịp 19 và 20 tháng Giêng âm lịch hàng năm, mặt biển nơi đây lại trở nên sống động hơn bởi một lễ hội mang đậm nét văn hoá ngư dân vùng biển Đông Bắc này.

Đối với những ngư dân Hạ Long, biển không chỉ là nguồn sống mà còn là đấng thiêng liêng che chở. Nằm ngay cửa ngõ vào lạch Vạn, nơi nhiều luồng tàu ra vào và nằm trên hải trình đánh bắt của ngư dân, đền Bà Men không chỉ đắc địa về vị trí địa lý mà còn có vai trò quan trọng trong tâm thức ngư dân, lễ hội đền Bà Men chính là Lễ mở cửa biển – nơi ngư dân cầu an, gửi gắm niềm tin vào một năm "thuận buồm xuôi gió", tạ ơn sự bảo hộ của Bà Men sau những chuyến ra biển đầy sóng gió.

Lễ hội đền Bà Men năm Bính Ngọ 2026 diễn ra trong hai ngày 19 và 20 tháng Giêng âm lịch (ngày 07 và 08/3/2026). Lễ hội gồm hai phần là phần lễ và phần hội. Phần lễ bắt đầu từ đêm về sáng (khoảng  01h00 – 3h00)  ngày19 tháng Giêng, được người thủ nhang trông Đền thực hiện những nghi lễ khai hội, sau đó là các hoạt động dâng lễ, các nghi thức hầu thánh, các giá hầu đồng được diễn ra. Từ sáng sớm, hàng trăm tàu bè từ khắp nẻo vịnh Hạ Long, khu vực Cát Hải đã neo đậu trật tự, san sát nhau trước cửa đền, tạo nên một khung cảnh rực rỡ sắc cờ hoa giữa màu xanh lục bảo của vịnh Hạ Long.

Các ngư dân, hội Phật tử cùng du khách thập phương dâng hương hoa lễ đền. Thay vì hình ngựa, xe như trên bờ, lễ vật dâng Bà là những mô hình con tàu, con thuyền được làm tỉ mỉ. Lễ mặn dâng lên cũng chính là những sản vật tinh túy nhất do chính tay ngư dân đánh bắt từ biển cả như tôm, cá, sò, ngao... Phần lễ được tổ chức trang trọng bởi các đoàn tế lễ của ngư dân quanh vùng về thực hiện các nghi thức truyền thống, thể hiện sự coi trọng đặc biệt đối với vị nữ thần chủ của đền, cầu may mắn, bình an, mong một năm mới mưa thuận gió hoà, trời yên, biển lặng, làm ăn được thuận buồm xuôi gió và tạ ơn Bà Men đã che chở, phù hộ trong suốt năm qua.

Nếu phần lễ là sự tĩnh lặng, thành kính thì phần hội lại vô cùng tưng bừngvới nhiều  trò chơi dân gian như kéo co, đá bóng trên cát… Tâm điểm chính là Hội đua thuyền rồng truyền thống diễn ra vào chiều ngày 20 tháng Giêng tại khu vực hòn Cật Bà – vùng nước rộng trước cửa đền. Các đội chải đến từ khu vực vịnh Hạ Long và đặc khu Cát Hải, thành phố Hải Phòng... tranh tài quyết liệt trên đường đua dài khoảng 500m, xuất phát từ trước cửa đền. Các chải sẽ đua hai vòng, chải nào về đích trước sẽ là đội chiến thắng. Giờ thi đấu được thủ nhang đền chọn kỹ lưỡng theo con nước để thuyền không bị cạn và người dân có thể đứng sát mép nước cổ vũ. Khi tiếng trống lệnh vang lên, những chiếc thuyền rồng lao vút trên sóng nước trong tiếng cổ vũ, reo hò của người xem hội trên bãi cát, trên các tàu đánh cá đậu san sát hai bên đường đua. Mỗi đội gồm 14 tay chèo và 1 người cầm lái, tất cả phải phối hợp nhịp nhàng theo từng nhịp sóng. Trên đường đua, các tay chèo gồng mình, gắng sức khua thật nhanh, thật mạnh đưa mái chèo đẩy thuyền rồng vun vút về phía trước với tốc độ nhanh nhất. Chạm lượt đi, các thuyền vội vàng quay mũi trở về đích. Theo quan niệm của ngư dân nơi đây, đội nào thắng cuộc, năm đó làng chài ấy sẽ gặp nhiều may mắn, đánh bắt được nhiều hải sản, tất cả ngư dân đều có một năm sức khoẻ dồi dào, bình an, xuôi chèo mát mái, thuyền to sóng nhỏ với những mẻ lưới nặng trĩu tôm cá.

Giữa không gian di sản, các hoạt động của lễ hội diễn ra sôi nổi nhưng vẫn đảm bảo ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường, tạo nên hình ảnh đẹp trong mắt du khách trong nước và quốc tế đến với vịnh Hạ Long. Đền Bà Men không chỉ là di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh (xếp hạng năm 2015) mà còn là một bảo tàng lưu giữ văn hóa phi vật thể đặc biệt nằm trong vùng bảo vệ tuyệt đối của di sản vịnh Hạ Long. Các hoạt động trong lễ hội được Ban quản lý di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử quan tâm phối hợp tổ chức, hướng dẫn cộng đồng ngư dân tham gia lễ hội văn minh, vận động bà con nâng cao ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường, đồng thời đảm bảo an ninh trật tự, ngăn chặn những biểu hiện tiêu cực trong tổ chức lễ hội và quản lý di tích. Lễ hội được tổ chức quy củ, chuyên nghiệp nhưng vẫn giữ trọn nét mộc mạc, đặc trưng của ngư dân vùng biển nơi đây.

Có thể nói lễ hội đền Bà Men chính là điểm giao thoa hoàn hảo giữa du lịch tâm linh và khám phá thiên nhiên, là lời khẳng định mạnh mẽ về sức sống bền bỉ của văn hóa biển đảo Việt Nam ngay trong lòng kỳ quan thiên nhiên thế giới.

Hà Linh