Tuyển chọn tổ chức, cá nhân chủ trì thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu toàn diện giá trị văn hóa - lịch sử của vịnh Hạ Long
Vịnh Hạ Long được UNESCO ghi danh là Di sản thiên nhiên thế giới với những giá trị nổi bật toàn cầu về vẻ đẹp thẩm mỹ và địa chất, địa mạo. Những đảo đá, hang động, thung lũng ngập nước cùng hệ thống địa hình karst bị biển xâm thực tạo nên một cảnh quan tự nhiên đặc sắc, đồng thời lưu giữ dấu ấn của quá trình con người cư trú, khai thác và thích ứng với không gian biển đảo qua nhiều thời kỳ.
Bên cạnh những giá trị làm nên danh hiệu Di sản thiên nhiên thế giới, vịnh Hạ Long còn chứa đựng nhiều giá trị văn hóa - lịch sử được hình thành và tích lũy trong quá trình con người gắn bó với môi trường biển. Các dấu tích khảo cổ, di tích văn hóa - lịch sử cùng những giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể của cộng đồng ngư dân làng chài tạo nên những lớp giá trị cần tiếp tục được nghiên cứu, nhận diện và làm rõ trong tổng thể không gian di sản.
Từ yêu cầu đó, Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Quảng Ninh vừa thông báo tuyển chọn tổ chức, cá nhân chủ trì thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh “Nghiên cứu toàn diện giá trị văn hóa - lịch sử của vịnh Hạ Long nhằm tăng cường bảo tồn, phát huy tính bền vững và nâng tầm giá trị Di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long”. Nhiệm vụ được UBND thành phố Quảng Ninh phê duyệt trong danh mục nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh đặt hàng thực hiện từ năm 2026 tại Quyết định số 2833/QĐ-UBND ngày 5/8/2026.
Mục tiêu của nhiệm vụ là làm rõ vai trò, vị trí của khu vực vịnh Hạ Long trong tiến trình văn hóa tiền sử Việt Nam; nghiên cứu, khảo sát và khai quật khảo cổ để xác định tính chất, niên đại và giá trị của các địa điểm có dấu tích người tiền sử; đánh giá hệ thống di tích văn hóa - lịch sử trên vịnh Hạ Long; đồng thời nghiên cứu giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể của cộng đồng ngư dân làng chài trong không gian văn hóa vùng biển Quảng Ninh. Trên cơ sở đó, nhiệm vụ hướng tới đề xuất các giải pháp quản lý, bảo tồn và phát huy hiệu quả, bền vững các giá trị văn hóa - lịch sử của vịnh Hạ Long. Phạm vi nghiên cứu không chỉ tập trung vào một nhóm tư liệu hay một số địa điểm riêng lẻ mà tiếp cận các giá trị văn hóa - lịch sử theo nhiều lớp, từ khảo cổ học, di tích đến văn hóa cộng đồng. Theo định hướng đặt hàng, dự kiến nghiên cứu, khảo sát và khai quật tại 8 địa điểm có dấu tích người tiền sử và một số địa điểm khác nếu có; đánh giá tổng thể hệ thống di tích văn hóa - lịch sử, dự kiến tại 7 địa điểm và một số địa điểm khác, trên các phương diện giá trị, mức độ bảo tồn và tiềm năng phát huy.
Sản phẩm của nhiệm vụ gồm bản đồ phân bố các di tích khảo cổ, di tích văn hóa - lịch sử trong khu vực Di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long; các báo cáo chuyên đề về tiến trình văn hóa tiền sử, kết quả nghiên cứu và khai quật khảo cổ, hệ thống di tích văn hóa - lịch sử và giá trị văn hóa của cộng đồng ngư dân làng chài. Nhiệm vụ cũng dự kiến xây dựng một mô hình khai thác giá trị văn hóa - lịch sử của Di sản thế giới vịnh Hạ Long phục vụ phát triển du lịch bền vững, cùng hệ thống giải pháp quản lý, bảo tồn và phát huy các giá trị này gắn với yêu cầu bảo vệ di sản. Bên cạnh đó là báo cáo tổng hợp, báo cáo tóm tắt và các công bố khoa học, gồm 3 bài báo trên tạp chí chuyên ngành và 1 bài báo trên tạp chí quốc tế.
Việc hệ thống hóa các dấu tích khảo cổ, di tích, tư liệu lịch sử và giá trị văn hóa cộng đồng sẽ góp phần làm rõ hơn các lớp giá trị văn hóa - lịch sử trong tổng thể không gian vịnh Hạ Long. Kết quả nghiên cứu qua đó cung cấp thêm cơ sở cho công tác quản lý, bảo tồn, diễn giải và giáo dục về di sản, đồng thời hỗ trợ nghiên cứu phát triển các sản phẩm du lịch phù hợp, trên cơ sở bảo đảm yêu cầu bảo vệ giá trị nổi bật toàn cầu của di sản.
Các tổ chức, cá nhân đáp ứng điều kiện theo Điều 11 Thông tư số 09/2024/TT-BKHCN ngày 24/12/2024 của Bộ Khoa học và Công nghệ được đăng ký tham gia tuyển chọn. Hồ sơ phải được nộp trước 16h30 ngày 27/10/2026 tại Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Quảng Ninh, Tầng 3, Trụ sở Liên cơ quan số 4, phường Hạ Long, thành phố Quảng Ninh hoặc gửi qua dịch vụ bưu chính công ích theo quy định./.
Trần Hường