Chủ động nâng cao năng lực phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống tại di sản Hạ Long - Yên Tử

Ban Quản lý di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức và khả năng ứng phó trước các nguy cơ an ninh phi truyền thống, góp phần bảo vệ an toàn di sản, du khách và cộng đồng.

Ngày 23/6/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1125/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Tuyên truyền phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”. Đề án xác định tuyên truyền là một nhiệm vụ thường xuyên, hướng tới nâng cao nhận thức, kỹ năng phòng ngừa, ứng phó của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người dân trước các nguy cơ an ninh phi truyền thống.

Thực hiện Đề án, UBND thành phố Quảng Ninh đã xây dựng Kế hoạch triển khai trên địa bàn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức tuyên truyền, lấy chuyển đổi số và truyền thông số làm hướng đột phá; đồng thời tăng cường năng lực dự báo, cảnh báo, xử lý thông tin sai lệch và ứng phó với các tình huống khủng hoảng truyền thông.

Đối với một địa bàn có hệ thống di sản, cảnh quan, đa dạng sinh học và hoạt động du lịch đặc biệt quan trọng như Hạ Long - Yên Tử, yêu cầu chủ động phòng ngừa, ứng phó với các nguy cơ phi truyền thống có ý nghĩa thiết thực. Trên cơ sở đó, Ban Quản lý di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử xác định công tác thông tin, tuyên truyền cần được triển khai theo hướng chủ động, chính xác, kịp thời và phù hợp với đặc thù của công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Các nội dung tuyên truyền cần hướng tới cán bộ, viên chức, người lao động, cộng đồng dân cư, doanh nghiệp dịch vụ du lịch và du khách; tập trung nâng cao nhận thức về những nguy cơ có thể tác động tới môi trường, cảnh quan, đa dạng sinh học, hoạt động du lịch cũng như an toàn của cộng đồng và du khách.

Một trong những yêu cầu nổi bật của Kế hoạch là đổi mới mạnh mẽ phương thức tuyên truyền, phát huy vai trò của báo chí, hệ thống thông tin cơ sở, các nền tảng số và mạng xã hội; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và trí tuệ nhân tạo trong sản xuất, phân phối và lan tỏa nội dung truyền thông.

Đây cũng là hướng Ban Quản lý di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử có thể phát huy hiệu quả thông qua hệ thống thông tin, truyền thông về di sản. Thay vì chỉ tuyên truyền khi xảy ra sự cố, thông tin về phòng ngừa và ứng phó cần được chuyển thành nội dung thường xuyên trên các nền tảng số của Ban. Những thông điệp ngắn, trực quan, dễ tiếp cận về bảo vệ môi trường, ứng phó thiên tai, an toàn du lịch, phòng ngừa rủi ro, nhận diện thông tin giả và trách nhiệm của cộng đồng trong bảo vệ di sản có thể được xây dựng thành các tuyến nội dung phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Kế hoạch của UBND thành phố cũng đặt mục tiêu từng bước nâng cao năng lực xử lý tin giả, thông tin sai lệch và khủng hoảng truyền thông; xây dựng cơ chế truyền thông chủ động, kịp thời, chính xác, nâng cao khả năng dự báo, cảnh báo và định hướng dư luận xã hội.

Đối với hoạt động quản lý di sản, đây là yêu cầu đặc biệt quan trọng. Những thông tin không chính xác về môi trường, thời tiết, thiên tai, hoạt động tham quan, bảo tồn hoặc các sự cố, tai nạn tại khu di sản nếu không được cung cấp, định hướng và xử lý kịp thời có thể tác động trực tiếp tới tâm lý du khách và hình ảnh điểm đến.

Kế hoạch của UBND thành phố Quảng Ninh xác định xây dựng xã hội chủ động phòng ngừa, nâng cao khả năng thích ứng và sức chống chịu trước các đe dọa an ninh phi truyền thống là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, việc giáo dục, phổ biến kiến thức, kỹ năng cho Nhân dân và phát huy vai trò của cộng đồng, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục và các tổ chức xã hội được đặc biệt chú trọng.

Với Hạ Long - Yên Tử, tinh thần này có thể được cụ thể hóa bằng việc tăng cường phối hợp giữa Ban Quản lý với các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương, doanh nghiệp du lịch, cộng đồng dân cư và các lực lượng hoạt động tại khu di sản. Mỗi cán bộ, người lao động, hướng dẫn viên, doanh nghiệp dịch vụ và người dân có thể trở thành một “mắt xích” trong hệ thống phòng ngừa: nhận biết nguy cơ, chủ động cung cấp thông tin chính xác, thực hiện đúng quy định về bảo vệ di sản và kịp thời thông báo cho cơ quan chức năng khi phát hiện những vấn đề bất thường.

Đồng thời, công tác tuyên truyền cần gắn chặt với việc bảo vệ môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học, giữ gìn cảnh quan và xây dựng văn hóa ứng xử văn minh tại các khu, điểm di sản. Trong lĩnh vực di sản và du lịch, yêu cầu này đặt ra nhiệm vụ ngày càng rõ nét đối với công tác truyền thông của Ban Quản lý di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử. Việc duy trì các kênh thông tin chính thức, cập nhật thông tin nhanh chóng, kiểm chứng nguồn tin và cung cấp thông tin rõ ràng cho người dân, doanh nghiệp và du khách sẽ góp phần hạn chế khoảng trống thông tin, nhất là trong những tình huống nhạy cảm hoặc phát sinh sự cố.
Song song với đó, thông tin truyền thông về di sản cần được xây dựng theo hướng khoa học, dễ tiếp cận và thống nhất. Đây cũng là một trong những nhiệm vụ được xác định, nhằm hình thành hệ thống nội dung và thông điệp truyền thông phục vụ công tác phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống.

Đối với Ban Quản lý di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử, đây không chỉ là yêu cầu về truyền thông mà còn là một phần của quá trình nâng cao năng lực quản lý di sản trong bối cảnh mới. Chủ động nhận diện nguy cơ, chủ động cung cấp thông tin, chủ động tuyên truyền kỹ năng phòng ngừa và chủ động phối hợp khi có tình huống phát sinh sẽ góp phần xây dựng môi trường du lịch an toàn, nâng cao khả năng thích ứng của cộng đồng và bảo vệ lâu dài các giá trị nổi bật của di sản. 

Qua đó, công tác truyền thông không chỉ làm nhiệm vụ cung cấp thông tin mà từng bước trở thành một công cụ hỗ trợ quản lý, phòng ngừa rủi ro và tăng cường sức chống chịu của hệ thống di sản Hạ Long - Yên Tử trước những thách thức mới.

Nguyễn Thật Sự