Những bước phát triển mới từ các thỏa thuận hợp tác quốc tế
Trên nền tảng những thỏa thuận, biên bản ghi nhớ đã ký, năm 2026, Ban Quản lý Di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử tiếp tục duy trì các chương trình hợp tác, đồng thời mở rộng thêm những nội dung và đối tác mới. Điểm đáng chú ý là nhiều cam kết hợp tác đang được nối dài thành các chương trình nghiên cứu, khảo sát, quan trắc, tìm kiếm giải pháp công nghệ, tạo nền tảng cho quan hệ hợp tác được duy trì thường xuyên và thực chất hơn.
Nổi bật là Thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2026-2030 giữa Ban Quản lý Di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử và Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga. Ngay trong năm đầu tiên của giai đoạn hợp tác mới, hai bên đã triển khai các chương trình nghiên cứu về đa dạng sinh học, tài nguyên thực vật và hệ sinh thái biển tại Vườn quốc gia Bái Tử Long, vịnh Hạ Long và một số khu vực liên quan.
Từ ngày 15/5 đến 31/5/2026, Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga đã khảo sát khu hệ chim tại Vườn quốc gia Bái Tử Long, tập trung xác định thành phần loài, sinh cảnh, bổ sung hình ảnh phục vụ xây dựng cơ sở dữ liệu và đề xuất giải pháp bảo tồn. Hoạt động này tiếp nối kết quả nghiên cứu năm 2025, khi các nhà khoa học ghi nhận loài rẽ mỏ rộng (Calidris falcinellus) tại Vườn quốc gia Bái Tử Long - một loài chim di cư hiếm lần đầu tiên được ghi nhận tại khu vực này.
Từ nghiên cứu khu hệ chim, nội dung hợp tác tiếp tục được mở rộng sang tài nguyên thực vật. Từ ngày 8/5 đến 11/6/2026, hai bên đã khảo sát, thu thập mẫu cây thuốc tại Ba Mùn, Trà Ngọ và đảo Sậu. Theo kế hoạch, từ tháng 8 đến tháng 10/2026, các chương trình khảo sát tiếp tục được triển khai, trong đó dự kiến thu thập khoảng 80 loài cây thuốc để đánh giá tiềm năng nguồn tài nguyên của Vườn quốc gia; đồng thời khảo sát sinh thái và đa dạng sinh học tại một số khu vực biển, đảo thuộc Vườn quốc gia Bái Tử Long, đặc khu Vân Đồn và vịnh Hạ Long.
Bên cạnh thỏa thuận với Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga, thỏa thuận hợp tác với Đại học Osaka Metropolitan (Nhật Bản), được ký từ năm 2018, vẫn được triển khai tại vịnh Hạ Long. Theo kế hoạch, tháng 9/2026 sẽ diễn ra các hoạt động quan trắc chất lượng nước tại vịnh và giáo dục môi trường tại một trường học trên địa bàn. Trước đó, vào năm 2025, trong khuôn khổ thỏa thuận này, hai bên đã quan trắc 4 chỉ tiêu gồm nhiệt độ nước, pH, oxy hòa tan và độ trong tại Ba Hang, Hang Luồn, Cửa Vạn, Vung Viêng; đồng thời tổ chức giáo dục môi trường cho hơn 55 cán bộ, giáo viên và học sinh Trường Tiểu học Hạ Long. Việc duy trì các hoạt động qua từng năm cho thấy thỏa thuận hợp tác không chỉ dừng ở việc ký kết mà đang được triển khai thường xuyên tại khu vực di sản.
Từ nghiên cứu đa dạng sinh học và quan trắc môi trường, hợp tác quốc tế đang mở rộng sang những vấn đề mới gắn với yêu cầu chuyển đổi xanh. Bản ghi nhớ hợp tác nghiên cứu triển khai Dự án điện khí hóa hàng hải xanh tại vịnh Hạ Long giữa Ban Quản lý Di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử với Công ty TNHH Pharos Marine (Hàn Quốc) đã được UBND thành phố Quảng Ninh đồng ý về chủ trương và đang được Ban xúc tiến quy trình, thủ tục ký kết.
Theo nội dung Biên bản ghi nhớ, hai bên sẽ nghiên cứu, trao đổi thông tin về hạ tầng điện khí hóa giao thông thủy, trong đó có hệ thống năng lượng mặt trời, lưu trữ năng lượng bằng pin và trạm sạc cho tàu chở khách điện; nghiên cứu khả năng hoán cải một số tàu chở khách hiện có sang sử dụng động cơ đẩy điện và phương án đầu tư tàu chở khách điện mới. Hướng hợp tác này mở thêm dư địa để đưa công nghệ vào giải quyết yêu cầu giảm phát thải, hướng tới giao thông đường thủy xanh tại vịnh Hạ Long.
Một đối tác mới khác đang được Ban Quản lý Di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử đặt vấn đề hợp tác là Ban Quản lý khu bảo tồn và danh lam thắng cảnh Ly Giang - Quế Lâm, Quảng Tây (Trung Quốc). Hai bên đã trao đổi về khả năng phối hợp trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản, hướng tới ký kết Bản ghi nhớ hợp tác. Hồ sơ hiện đang được báo cáo, xin ý kiến cấp có thẩm quyền.
Nhìn từ các thỏa thuận đã ký và những thỏa thuận đang được xúc tiến, phạm vi hợp tác của Ban Quản lý Di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử đang từng bước được mở rộng cả về đối tác và lĩnh vực. Quan trọng hơn, các thỏa thuận không dừng ở việc thiết lập quan hệ mà đang tạo cơ sở để các bên duy trì những chương trình hợp tác lâu dài, từ nghiên cứu khoa học, quan trắc môi trường đến tìm kiếm giải pháp công nghệ và trao đổi kinh nghiệm bảo tồn, quản lý di sản./.
Trần Thị Hường