Những chuyến tuần tra không theo lịch

Trên mặt vịnh Hạ Long, có những hoạt động chỉ diễn ra trong vài phút. Một phương tiện vừa áp mạn tàu du lịch để bán hàng đã lập tức tách ra khi phát hiện lực lượng tuần tra. Vài lồng nhựa mới tập kết dưới chân núi, một bè mảng neo đậu bất thường có thể là dấu hiệu ban đầu của hoạt động nuôi trồng thủy sản trái phép. Với những người làm công tác quản lý, điều quan trọng không chỉ là phát hiện, xử lý khi vi phạm xảy ra, mà còn phải chủ động phòng ngừa, bám sát địa bàn để kịp thời nhắc nhở, cảnh báo và ngăn chặn từ sớm.

Đó là bài toán không đơn giản trên một vùng Di sản rộng lớn. Ban Quản lý Di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử đang quản lý 2 Di sản thế giới, 4 Di tích quốc gia đặc biệt, 1 Vườn quốc gia - Vườn di sản ASEAN và 1 Khu bảo tồn biển với tổng diện tích hơn 2.000 km², trải dài từ Đông Triều đến vùng biển đảo Vân Đồn, Cô Tô.

Riêng trên vịnh Hạ Long có gần 500 tàu du lịch đăng ký hoạt động, hơn 1.000 kayak, hàng trăm đò chèo tay, xuồng cao tốc cùng nhiều hoạt động vận tải, nuôi trồng, khai thác thủy sản và dịch vụ diễn ra mỗi ngày. Không gian quản lý rộng, không có ranh giới khép kín, trong khi các hoạt động luôn dịch chuyển theo thời gian và địa điểm. Vì thế, mỗi chuyến tuần tra trên vịnh đều có thể bắt đầu và kết thúc theo những cách khác nhau.

Mỗi tổ tuần tra thường chỉ có từ 3 đến 5 cán bộ. Có ca đang làm nhiệm vụ trên hành trình VHL1 thì nhận được thông tin về một phương tiện có dấu hiệu khai thác thủy sản trái phép tại khu vực VHL3. Tổ công tác lập tức đổi hướng, đồng thời thông báo cho lực lượng phối hợp gần nhất để nhanh chóng tiếp cận, kiểm tra phương tiện.

Trên vùng Di sản rộng lớn, nhiều vụ việc diễn ra trong thời gian rất ngắn. Nếu chậm vài phút, phương tiện có thể đã rời khỏi khu vực, hiện trường có thể thay đổi. Vì vậy, hiệu quả tuần tra phụ thuộc không chỉ vào khả năng tiếp cận hiện trường nhanh, mà còn vào tốc độ tiếp nhận, xác minh và chia sẻ thông tin giữa các lực lượng. 

Để duy trì khả năng phản ứng trên địa bàn, các tổ tuần tra thường xuyên phối hợp với công an, biên phòng, cơ quan quản lý chuyên ngành, cảng vụ, chính quyền địa phương và cả doanh nghiệp, người dân trong trao đổi thông tin, kiểm tra, giám sát và xử lý vụ việc. Đường dây nóng tiếp nhận phản ánh của người dân, du khách được duy trì; thông tin trên không gian mạng cũng được rà soát để kịp thời phát hiện những hoạt động quảng bá dịch vụ trái phép như tổ chức tham quan ngoài hành trình được cấp phép, đưa khách đến các điểm chưa được công bố hoặc kinh doanh không đúng quy định.

Trong 7 tháng đầu năm 2026, hơn 900 lượt tuần tra, giám sát đã được thực hiện; lực lượng chức năng tổ chức đợt cao điểm tuyên truyền, vận động hơn 500 chủ phương tiện neo đậu sai vị trí chủ động di dời về nơi quy định; phát hiện, đề nghị xử lý 123 trường hợp vi phạm với tổng số tiền gần 326 triệu đồng. Các vi phạm tập trung vào nuôi trồng, khai thác thủy sản trái phép, neo đậu không đúng quy định, đeo bám tàu du lịch để bán hàng, đưa khách tham quan trái phép và các vi phạm liên quan đến bảo vệ tài nguyên rừng.

Nhưng hiệu quả của công tác tuần tra không chỉ nằm ở những trường hợp đã được lập biên bản. Tại khu vực hòn Giếng Cối, hòn Vụng Chùa, hòn Vụng Oản hay Hang Ma, những lồng nhựa mới tập kết, bè mảng neo đậu trái phép được kịp thời kiểm tra, ghi nhận hiện trạng và phối hợp xử lý. Một hoạt động được ngăn chặn ngay từ khi mới manh nha có thể có ý nghĩa hơn việc xử lý khi đã hình thành một điểm vi phạm kéo dài. Khi dấu hiệu ban đầu được nhận diện và xử lý kịp thời, nguy cơ phát sinh, mở rộng thành điểm nóng trong vùng Di sản cũng được hạn chế.

Một cán bộ trực tiếp làm nhiệm vụ trên vịnh chia sẻ: “Đi tuần tra trên vịnh không phải lúc nào cũng để xử lý vi phạm. Nhiều khi, chỉ cần sự xuất hiện của lực lượng là người dân, doanh nghiệp đã tự giác chấp hành đúng quy định.”

Sự hiện diện vì thế cũng là một hình thức quản lý. Khi những người hoạt động trên vịnh biết rằng hoạt động của mình luôn được theo dõi, giám sát, ý thức chấp hành cũng được nâng lên. Mục tiêu cuối cùng là để các hoạt động trên vịnh diễn ra đúng quy định, an toàn và không ảnh hưởng đến các giá trị của Di sản.

Những chuyến tuần tra thường có kế hoạch, nhưng trên mặt vịnh, hành trình có thể thay đổi theo tình hình thực tế. Có chuyến kết thúc bằng một biên bản xử lý; có chuyến không phát sinh vụ việc, nhưng vẫn được duy trì để theo dõi, giám sát địa bàn. Trên một vùng Di sản như vịnh Hạ Long, Bái Tử Long, một chuyến tuần tra không có biên bản chưa chắc là một chuyến đi không có kết quả. Bởi hiệu quả quản lý không chỉ nằm ở những vụ việc được xử lý, mà còn ở những dấu hiệu vi phạm được phát hiện, ngăn chặn từ sớm./.

Trần Thị Hường