Các hang động trên vịnh Hạ Long

Vịnh Hạ Long, Di sản - Kỳ quan thiên nhiên thế giới, nơi hội tụ những giá trị nổi bật toàn cầu về địa chất và địa mạo. Đây là khu vực đá vôi lớn nhất của Trái Đất có địa hình karst bị nước biển xâm thực qua hàng trăm triệu năm.

Địa mạo nổi bật của vịnh Hạ Long là cảnh quan karst trưởng thành trong điều kiện nhiệt đới nóng ẩm bị biển xâm lấn và biến đổi nhiều lần, hiện vẫn đang ngập chìm một phần trong nước. Thiên nhiên đã tạo nên một bức tranh thủy mặc khổng lồ, sống động, và bức tranh ấy là nơi quy tụ gần như đầy đủ các dạng địa hình karst cơ bản trên thế giới. Tiêu biểu phải kể đến là dạng địa hình karst ngầm hay còn gọi là các hang động karst trên vịnh Hạ Long. 

Hang động karst là những khoang rỗng được hình thành trong lòng khối đá vôi, thông với bề mặt bằng một hoặc nhiều cửa. Chúng được hình thành chủ yếu do hoạt động của nước hòa tan đá vôi, đặc biệt là theo các đới dập vỡ của nếp gẫy địa chất. Độ cao các tầng hang động thường tương ứng với các thềm sông, thềm biển do sự phát triển của chúng liên quan với các chu kỳ xói mòn của nước. Trong vùng karst, hang động thường phát lộ ra ở vách các núi đá vôi.

Tính đến thời điểm hiện tại có trên 70 hang động đã được phát hiện trên vịnh Hạ Long, xét về hình thái, hang động của vịnh Hạ Long được chia ra làm 3 loại chính.

 Hang ngầm cổ: Là những hang, động còn sót lại từ hệ thống hang động cổ xưa, chủ yếu là các hang ngầm. Chúng có thể nằm ở độ cao khác nhau trong các đảo đá vôi và khác biệt với các dạng hang động khác bởi độ dốc và chênh lệch độ cao đáng kể. Một hoặc nhiều phần của các hang ngầm cổ có thể bị các trầm tích thứ sinh như mảnh vụn đá, sét bột hoặc thạch nhũ lấp đầy. Quá trình hình thành các hang ngầm cổ liên quan đến hoạt động kiến tạo và tác động của các dòng sông ngầm cổ. Nhiều hang có diện tích lớn, phong phú thạch nhũ đep và hoành tráng trên vịnh Hạ Long như: động Thiên Cung, hang Đầu Gỗ, hang Sửng Sốt…

Hang nền karst: Là loại hang hình thành trong giai đoạn xâm thực ngang, mở rộng tại mực nước cơ sở trong tiến trình địa chất ở quá khứ. Loại hang này có nền rộng, thường nằm cao hơn mực nước biển hiện nay không nhiều. Chúng được hình thành chủ yếu do sự ăn mòn hóa học và phá hủy cơ học của dòng chảy và sóng vào các thời kỳ ổn định kiến tạo hoặc mực biển từng ổn định lâu dài. Hệ thống nhũ trong hang được hình thành khi hang đã nổi cao trên mặt nước. Những hang nền cổ đẹp tiêu biểu trong vịnh Hạ Long là hang Trinh Nữ, hang Bồ Nâu và hang Hồ Động Tiên.

Hang hàm ếch: Hình thành chủ yếu do sự xâm thực của nước biển và thủy triều. Các đảo đá vôi ở Hạ Long đều có phần chân ít nhiều bị xói mòn thành ngấn biển, những chỗ bị bào mòn vào sâu hơn tạo thành các hang hàm ếch trên biển. Một số hang xuyên thủng khối đá vôi sang phía đối diện trở thành các hang luồn. Các hang luồn thường có trần tương đối bằng phẳng, ở ngang hoặc cao hơn mức triều dâng hiện nay, còn đáy hang thì ngập dưới biển. Tiêu biểu trên vịnh Hạ Long phải kể đến là: Hang Luồn, hang Ba Hang, hồ Ba Hầm…

Mỗi hòn đảo, mỗi hang động, ngấn nước biển trên vịnh Hạ Long đều góp phần tạo nên giá trị địa chất – địa mạo mang tầm vóc toàn cầu cho vùng di sản này. Chính vẻ đẹp kỳ vĩ và độc đáo ấy đã khiến vịnh Hạ Long trở thành điểm đến không thể bỏ lỡ trong hành trình khám phá đất nước Việt Nam tươi đẹp.