Những người con của Di sản – Giữ hồn vịnh Hạ Long bằng những điệu hát giao duyên
Giữa mênh mang sóng nước, giữa những dãy núi đá vôi trùng điệp của Di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long, có những con người đã sinh ra, lớn lên và gắn bó cả cuộc đời mình với biển. Họ là những người con của Vịnh, mang trong mình tình yêu sâu nặng với quê hương, với những giá trị văn hóa truyền thống được cha ông gìn giữ qua bao thế hệ. Hôm nay, họ tiếp tục viết nên câu chuyện đẹp về tình yêu di sản bằng chính công việc bảo tồn và những điệu hát giao duyên mộc mạc, đậm đà bản sắc của cư dân vùng biển.
Đến với khu vực Cửa Vạn, du khách không chỉ được chiêm ngưỡng vẻ đẹp bình yên của một làng chài xưa giữa lòng di sản, mà còn được lắng nghe những làn điệu hát giao duyên ngân vang trên sóng nước. Những câu hát khi tha thiết, khi vui tươi, lúc lại dịu dàng như lời tâm tình của người dân miền biển, tái hiện đời sống lao động, tình yêu đôi lứa và nét sinh hoạt văn hóa đặc trưng của cư dân vùng vịnh. Mỗi lời ca không đơn thuần là một tiết mục biểu diễn, mà còn là một mảnh ghép của ký ức, một phần hồn cốt văn hóa mà bao thế hệ người dân nơi đây đã dày công gìn giữ.
Đằng sau những lời ca tiếng hát ấy là những con người bình dị, cần mẫn và đầy tâm huyết. Họ vừa là những người làm công tác bảo tồn di sản, vừa là những “ca sỹ” trực tiếp thể hiện các làn điệu hát giao duyên phục vụ du khách. Với họ, bảo tồn không chỉ nằm trong những văn bản, kế hoạch hay những công việc chuyên môn thường ngày, mà còn hiện hữu trong từng lời hát, từng cử chỉ biểu diễn và cách kể cho du khách nghe về cuộc sống của cha ông trên vùng biển đảo quê hương.
Sinh ra và lớn lên giữa lòng vịnh Hạ Long, họ thấu hiểu giá trị của từng mái nhà nổi, từng bến nước, từng câu chuyện về cuộc sống lênh đênh của những thế hệ cư dân làng chài. Bởi vậy, khi cất lên điệu hát giao duyên, họ không chỉ biểu diễn bằng kỹ năng, mà còn bằng ký ức, bằng niềm tự hào và tình yêu chân thành dành cho nơi mình đã gắn bó từ thuở ấu thơ. Mỗi câu hát là một lần họ kể lại câu chuyện quê hương; mỗi buổi biểu diễn là một lần giá trị văn hóa được đánh thức, lan tỏa và đến gần hơn với công chúng. Để những làn điệu truyền thống được vang lên trọn vẹn, họ phải dành thời gian luyện tập, ghi nhớ lời ca, rèn giũa cách thể hiện và phối hợp cùng đồng nghiệp. Trong nhịp sống hiện đại, khi nhiều giá trị truyền thống đứng trước nguy cơ mai một, sự kiên trì của họ càng trở nên đáng quý. Bởi gìn giữ một làn điệu dân gian không chỉ là học thuộc lời hát, mà còn là giữ lại tinh thần, phong tục, tình cảm và những dấu ấn văn hóa của một cộng đồng đã bao đời gắn bó với biển.
Đặc biệt, thông qua hoạt động biểu diễn phục vụ du khách tại làng chài Cửa Vạn, những người con em ngư dân vịnh Hạ Long đã trở thành những sứ giả văn hóa của vịnh Hạ Long. Bằng lời ca, tiếng hát về chính nơi họ sinh ra, họ đã giúp du khách hiểu hơn về cuộc sống của ngư dân xưa, về tình yêu lao động, tình yêu đôi lứa và vẻ đẹp tâm hồn của những con người sống giữa biển trời bao la. Những trải nghiệm ấy góp phần làm phong phú thêm hành trình khám phá di sản, để vịnh Hạ Long không chỉ được nhớ đến bởi cảnh sắc thiên nhiên kỳ vĩ, mà còn bởi chiều sâu văn hóa và những con người giàu tình yêu quê hương.
Đáng trân trọng hơn cả là tinh thần trách nhiệm của những người con sinh ra từ vùng di sản. Họ hiểu rằng bảo tồn không chỉ là giữ gìn những gì thuộc về quá khứ, mà còn là làm cho những giá trị ấy tiếp tục sống trong hiện tại và được trao truyền cho tương lai. Từ công việc chuyên môn hằng ngày đến những giờ phút đứng trước du khách, họ đang âm thầm góp sức để di sản không chỉ được ngắm nhìn, mà còn được lắng nghe, cảm nhận và thấu hiểu bằng trái tim.
Có thể họ không phải những người nổi tiếng, cũng chẳng cần những lời tôn vinh lớn lao. Nhưng chính sự tận tụy, bền bỉ và tình yêu chân thành ấy đã làm nên vẻ đẹp riêng của những người làm công tác bảo tồn tại vịnh Hạ Long. Họ là những người giữ gìn ký ức của biển, là những nghệ nhân thắp sáng những làn điệu dân gian, là nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại, nối văn hóa làng chài với bạn bè trong nước và quốc tế.
Và rồi, khi con thuyền rời Cửa Vạn, khi tiếng sóng lại vỗ nhịp vào chân núi đá trầm mặc, âm vang của những điệu hát giao duyên vẫn còn đọng lại trong lòng du khách. Đó không chỉ là dư âm của một buổi biểu diễn, mà còn là tiếng lòng của những người con vịnh Hạ Long – những con người đang ngày ngày lặng thầm gìn giữ hồn cốt quê hương bằng chính tình yêu, trách nhiệm và niềm tự hào của mình. Bởi di sản không chỉ được tạo nên từ những kỳ quan thiên nhiên, mà còn được làm nên bởi những con người biết yêu, biết gìn giữ và biết trao truyền những giá trị quý báu của quê hương cho các thế hệ mai sau.
Phạm Hương Duyên