Hệ sinh thái Tùng Áng – "Kỳ quan trong lòng kỳ quan"

Vườn Quốc gia Bái Tử Long (vịnh Bái Tử Long, được ví như một sự kết hợp hoàn hảo giữa hệ sinh thái biển và rừng mưa nhiệt đới trên đảo đá vôi, nhờ cấu trúc địa chất vô cùng đặc biệt. Nếu rừng Ba Mùn được ví như  'lá phổi', thì hệ thống tùng và áng chính là 'nhịp đập' bí ẩn của Vườn.

Hệ thống tùng, áng là các thung lũng karst ngập nước và hồ kín nằm giữa các khối núi đá vôi, thường chỉ thông với biển thông qua các hang ngầm. Đây không chỉ là những cảnh quan đặc sắc về địa mạo mà còn là các khu vực có giá trị đa dạng sinh học cao. Nhiều nghiên cứu cho thấy các tùng, áng tại Vịnh Hạ Long là nơi sinh sống của các loài sinh vật đặc hữu và quý hiếm, góp phần quan trọng vào giá trị nổi bật toàn cầu của Di sản.

Theo các kết quả khảo sát và nghiên cứu khoa học áng thực chất là những hồ nước mặn nằm giữa lòng các đảo đá vôi lớn. Chúng ta  có thể hình tượng áng như một "cái túi" khổng lồ được bao bọc xung quanh bởi các vách núi đá vôi dựng đứng, bề mặt ngăn cách với biển. Nước biển thông với áng qua các cửa ngầm hoặc khe nứt nhỏ.  áng Cái Lim chính là một cảnh quan thiên nhiên hiếm có của Vườn quốc gia Bái Tử Long. Sự kết hợp giữa rừng ngập mặn và núi đá vôi tại đây tạo nên một cảnh quan vô cùng đặc biệt mà không phải vùng biển nào cũng có được. Thông thường, rừng ngập mặn phát triển ở các bãi bồi ven biển, nhưng ở áng Cái Lim, cây ngập mặn lại bám rễ và phát triển ngay trong các thung lũng giữa lòng núi đá vôi. Điều này tạo nên một hệ sinh thái "kép" độc đáo. Do được các dãy núi đá cao bao bọc xung quanh, áng như một hồ nước khổng lồ nằm giữa biển, được che chắn khỏi gió, bão. Chính vì vậy, mặt nước ở đây tĩnh lặng tuyệt đối, phản chiếu màu xanh ngắt của bầu trời và cây cối, tạo nên sắc xanh ngọc bích đặc trưng. Sự tĩnh lặng và biệt lập này biến áng Cái Lim là nơi sinh sản của nhiều loại cá, tôm và là nơi cư ngụ của các loài chim biển, khỉ vàng. Đây là địa điểm lý tưởng để chèo thuyền Kayak. Du khách có thể len lỏi qua các hang luồn để vào trong lòng, tận mắt ngắm nhìn các loài phong lan rừng, cây di sản và hệ động vật phong phú.

Tùng là các thung lũng karst (vùng núi đá vôi) đã bị ngập nước biển. Tùng giống như một cái túi nước khổng lồ được bao quanh bởi các vách núi đá vôi dựng đứng, nhưng khác với áng ở chỗ tùng có cửa thông trực tiếp với biển. Mặt nước trong tùng cực kỳ tĩnh lặng vì được các dãy núi cao bao quanh, ngăn cách hoàn toàn với sóng, gió dữ dội của đại dương bên ngoài.

Tùng không chỉ đẹp về cảnh quan mà còn được ví như  phòng thí nghiệm tự nhiên với tính đa dạng sinh học rất cao. Quanh mép nước của tùng thường là nơi sinh trưởng của rừng ngập mặn với các loài như: sú, vẹt, đước. Trên vách núi đá vôi là hệ sinh thái rừng thường xanh bao gồm loài cây đặc hữu Phất dụ núi.

 Do nước trong tùng ít bị xáo trộn, đây là nơi cư ngụ lý tưởng của nhiều loài hải sản quý hiếm và có giá trị kinh tế như: tu hài, ghẹ xanh, sò huyết, trai ngọc môi đen và đặc biệt là con Sút ( Trích Cồ). Việc thấy chúng ở các tùng, áng biệt lập như tại Vườn Quốc gia Bái Tử Long là một dấu hiệu cho thấy môi trường ở đó còn rất nguyên sơ. Trong một số tùng có nước trong, các rạn san hô phát triển rất tốt, tạo nên một hệ sinh thái dưới nước rực rỡ sắc.

Không chỉ mang giá trị đa dạng sinh học, hệ thống tùng - áng tại khu vực Vườn Quốc gia Bái Tử Long còn là nơi có giá trị cảnh quan tuyệt đẹp vì thế chúng được ví như kỳ quan trong lòng kỳ quan./.

Đỗ Thị Nhàn