Hang Đầu Gỗ, hang động rêu phong "cổ kính" trên vịnh Hạ Long
Giữa muôn trùng sóng nước vịnh Hạ Long, hang Đầu Gỗ không chỉ hấp dẫn du khách bởi hệ thống thạch nhũ hình thành qua hàng triệu năm mà còn bởi những câu chuyện gắn với tên gọi mộc mạc của mình. Nếu động Thiên Cung được ví như một cung điện nguy nga, tráng lệ, thì hang Đầu Gỗ lại mang vẻ rêu phong, cổ kính đầy trầm mặc, uy nghi, lưu giữ những dấu ấn của thời gian.
Hang Đầu Gỗ thuộc dãy đảo cùng tên, cách động Thiên Cung khoảng 300m về phía Đông, với diện tích hơn 5.000m². Theo sách Dư địa chí Quảng Ninh, tên gọi “Đầu Gỗ” bắt nguồn từ hình dáng dãy đảo giống “đầu cây gỗ súc”. Một giả thuyết khác cho rằng nơi đây từng là điểm tránh trú bão, sửa chữa thuyền của ngư dân; các mảnh gỗ để lại lâu ngày đã tạo nên tên gọi này.
Để đến cửa hang, du khách phải vượt qua khoảng 90 bậc đá dốc. Ngay khi bước vào, luồng không khí mát lạnh từ lòng hang tạo cảm giác dễ chịu, xua tan cái nắng của biển.
Hang gồm ba ngăn chính, cấu trúc mở rộng dần từ ngoài vào trong. Cửa hang rộng khoảng 17m, cao 12m, nằm ở độ cao 21m so với mực nước biển.
Ngăn thứ nhất có không gian rộng, đón nhiều ánh sáng tự nhiên, tạo điều kiện cho một số loài thực vật phát triển. Các khối nhũ đá tại đây chịu tác động phong hóa, mang vẻ đẹp rêu phong, cổ kính.
Ngăn thứ hai gây ấn tượng với những cột đá lớn, sừng sững vươn cao. Các măng nhũ trắng sáng, ít chịu ảnh hưởng của ánh nắng, tạo nên vẻ đẹp lộng lẫy. Không gian nơi đây khiến du khách liên tưởng tới những công trình kiến trúc nổi tiếng như Angkor Wat, Angkor Thom (Campuchia) hay tháp nghiêng Pisa (Ý). Chính vì vậy, hang từng được người châu Âu gọi là “Động của các kỳ quan”.
Ngăn thứ ba có không gian thu hẹp hơn, tạo cảm giác tĩnh lặng. Các khối nhũ đá với hình thù đa dạng gợi liên tưởng đến hình ảnh “cây đa, bến nước” quen thuộc của làng quê Bắc Bộ. Những vũng nước trong veo dưới nền động càng làm tăng thêm vẻ yên bình cho không gian nơi đây.
Theo tư liệu, hang Đầu Gỗ có thể đã được phát hiện từ đầu thế kỷ XX. Năm 1919, vua Khải Định cùng Toàn quyền Đông Dương đã đến thăm và cho dựng bia tại cửa hang. Năm 1937, hang được ghi nhận trong ấn phẩm Baie de Halong với tên gọi Grotte des Merveilles.
Tháng 10/1957, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tới thăm hang và căn dặn: “Cảnh đẹp một người không thể truyền lại cho nhiều người. Tất cả các chú phải cùng Bác thưởng thức.” Lời dặn thể hiện giá trị đặc biệt của di sản, đồng thời gửi gắm thông điệp về việc gìn giữ và lan tỏa vẻ đẹp thiên nhiên.
Theo hành trình tham quan, khi quay trở lại cửa hang, du khách có thể quan sát quá trình hình thành thạch nhũ vẫn đang tiếp diễn, với hình ảnh măng đá và chuông đá dần tiến tới liên kết thành cột đá hoàn chỉnh – minh chứng sinh động cho sự vận động không ngừng của thiên nhiên.
Rời hang Đầu Gỗ, du khách không chỉ lưu lại những hình ảnh ấn tượng mà còn mang theo cảm nhận sâu sắc về vẻ đẹp kỳ vĩ, cổ kính của một hang động tiêu biểu trên vịnh Hạ Long – nơi hội tụ giá trị địa chất, cảnh quan và văn hóa đặc sắc của di sản thế giới.
Quốc Khánh