Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc, những lý do được UNESCO công nhận là di sản văn hoá thế giới

  Ngày 12/7/2025, Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử- Vĩnh Nghiêm- Côn Sơn, Kiếp Bạc chính thức được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới. 

  Đây là sự ghi nhận đặc biệt đối với những giá trị nổi bật toàn cầu về tự nhiên, lịch sử, tư tưởng và văn hóa đã được hình thành, bảo tồn và lan tỏa qua nhiều thế kỷ. Việc ghi danh Quần thể di tích danh thắng Yên Tử-Vĩnh Nghiêm- Côn Sơn, Kiếp Bạc được thể hiện qua những giá trị đặc sắc dưới đây:

  Là một không gian tự nhiên đặc biệt, hình thành từ những quá trình địa chất quan trọng và hiếm có.

  Khu vực này chịu sự tác động của quá trình đứt gãy, tạo núi, sụt lún, biển tiến, biển thoái.. để tạo nên địa hình hiểm trở, cảnh quan hùng vĩ, tài nguyên phong phú, thuận lợi cho sinh sống và đảm bảo an ninh, quốc phòng

  Khu vực này từ rất sớm đã giữ vai trò là vùng đất chiến lược, có ý nghĩa đặc biệt đối với Đại Việt.

  Với vị trí địa lý đặc biệt, dãy núi Yên Tử được xem là xương sống trong việc củng cố quyền lực chính trị, bảo vệ an ninh quốc gia, phát triển kinh tế, giao thương và giao lưu văn hóa, trong đó có sự phát triển của các tôn giáo.

  Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử- Vĩnh Nghiêm- Côn Sơn, Kiếp Bạc gắn bó chặt chẽ với vương triều Trần, một trong những triều đại hưng thịnh nhất trong lịch sử Việt Nam.

  Khu vực này là quê hương của dòng họ Trần, nơi an nghỉ của nhiều vị vua và hoàng tộc. Trong bối cảnh triều đại trước đối mặt với khủng hoảng và nguy cơ xâm lược từ đế quốc Mông Cổ, các vua Trần đã xây dựng nền chính trị, hành chính hiệu quả, phát huy sức mạnh toàn dân tộc để bảo vệ độc lập, chủ quyền, phát triển đất nước.

  Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử- Vĩnh Nghiêm- Côn Sơn, Kiếp Bạc là nơi khởi nguồn, nuôi dưỡng và phát triển Phật giáo Trúc Lâm, một Thiền phái mang bản sắc Việt Nam.

  Trên nền tảng Phật giáo Đại thừa, kết hợp tinh hoa Nho giáo, Đạo giáo và tín ngưỡng bản địa, Phật giáo Trúc Lâm Yên Tử đã trở thành tôn giáo đặc trưng của dân tộc, các vua đầu triều Trần, các thiền sư còn đóng góp quan trọng trong việc biên soạn kinh sách, tu hành và hoằng pháp.

  Tại khu vực Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử- Vĩnh Nghiêm- Côn Sơn, Kiếp Bạc là nơi Tư tưởng Phật giáo Trúc Lâm có ảnh hưởng sâu rộng đối với triều đình và đời sống xã hội Đại Việt. 

  Với tinh thần “nhập thế tích cực”, “vui Trần lạc Đạo”, đề cao tự lực, tự chủ, tư tưởng Phật giáo Trúc Lâm đã có ảnh hưởng sâu rộng, góp phần củng cố triều đình, thống nhất quốc gia, giữ gìn hòa bình và ổn định xã hội.

  Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử- Vĩnh Nghiêm- Côn Sơn, Kiếp Bạc là một vùng đất có cảnh quan văn hóa tiêu biểu, thể hiện mối quan hệ hài hòa giữa con người, tôn giáo và môi trường tự nhiên.

   Việc lựa chọn các địa điểm thờ cúng, tu hành, cư trú, phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh đều thể hiện sự am hiểu sâu sắc và tôn trọng quy luật tự nhiên.

  Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử- Vĩnh Nghiêm- Côn Sơn, Kiếp Bạc là một quần thể di sản dạng chuỗi liên hoàn có giá trị nổi bật toàn cầu 

  Quần thể di tích danh thắng Yên Tử được trải rộng trên địa bàn ba tỉnh Quảng Ninh, Bắc Ninh và Hải Phòng trong đó có rất nhiều di tích đã được xếp hạng di tích quốc gia và quốc gia đặc biệt hợp thành một cảnh quan văn hóa có tính toàn vẹn và xác thực cao, không thể so sánh với các di sản cùng loại trong khu vực châu Á.

  Từ những lý do trên đã khẳng định Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử hội tụ đầy đủ các yếu tố nổi bật về tự nhiên, lịch sử, tư tưởng và văn hóa, đáp ứng các tiêu chí của UNESCO về giá trị nổi bật toàn cầu, là cơ sở khoa học và thực tiễn để được ghi danh là Di sản Văn hóa Thế giới vào ngày 12/7/2025.

  Yên Tử - Di sản Văn hóa Thế giới là điểm đến văn hóa, tâm linh quan trọng của Việt Nam. Về với Yên Tử, chúng ta không chỉ được khám phá cảnh quan núi non hùng vĩ, tìm hiểu sâu hơn các giá trị ngoại hạng đã được UNESCO vinh danh mà còn tìm được sự an yên giữa non thiêng mây phủ để cùng chung tay lan tỏa, gìn giữ giá trị di sản cho hôm nay và mai sau.

( Bài viết dựa trên “Hồ sơ đề cử Quần thể di tích danh thắng Yên Tử trình Unesco công nhận là di sản thế giới” ). 

Hằng Nga