Vịnh Hạ Long - Yên Tử - Bái Tử Long trong tư duy phát triển mới từ Nghị quyết 26-NQ/TW

Vịnh Hạ Long nổi bật với biển đảo kỳ vĩ, Yên Tử đậm sâu chiều sâu văn hóa, Bái Tử Long quyến rũ bởi hệ sinh thái tự nhiên đặc sắc. Đặt trong cùng một không gian, ba khu vực tạo nên một cấu trúc tài nguyên đa dạng, có khả năng hình thành những chuỗi trải nghiệm chất lượng cao và khác biệt. Khi Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới, vấn đề đặt ra là làm thế nào để những giá trị ấy được kết nối, tổ chức và phát huy ở một tầm cao hơn.

Ngày 22/8/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 26-NQ/TW về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới. Nghị quyết xác định du lịch là ngành kinh tế tổng hợp, có tính liên ngành, liên vùng và xã hội hóa cao; đồng thời yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy, cách tiếp cận và mô hình phát triển. Trọng tâm là chuyển từ phát triển dựa vào số lượng sang chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng; lấy văn hóa làm nền tảng, bản sắc và chất lượng trải nghiệm làm lợi thế cạnh tranh; khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành những động lực quan trọng.

Nghị quyết đặt ra nhiều mục tiêu đến năm 2030, trong đó, du lịch đóng góp trực tiếp 10-12% GDP, đến năm 2045 đạt 14-15% và đưa Việt Nam vào nhóm 30 quốc gia có năng lực cạnh tranh du lịch hàng đầu thế giới. Để đạt được mục tiêu đó, tăng số lượng khách là chưa đủ. Du lịch phải tạo ra giá trị lớn hơn thông qua một hệ sinh thái gắn kết giữa dịch vụ, thương mại, công nghiệp văn hóa, kinh tế đêm, kinh tế số và nhiều lĩnh vực khác.

Một yêu cầu khác đi cùng với tăng trưởng là quản trị. Điểm đến phải được phát triển theo hướng xanh, thông minh, an toàn, bền vững; việc khai thác tài nguyên phải gắn với sức tải, môi trường và bảo tồn các giá trị văn hóa, di sản. Đây là sự chuyển dịch từ tư duy “khai thác những gì đang có” sang “tạo thêm giá trị nhưng phải giữ được nguồn lực tạo ra giá trị”.

Một không gian, nhiều lớp giá trị

Trong cách tiếp cận đó, vịnh Hạ Long - Yên Tử - Bái Tử Long có một lợi thế đặc biệt: không gian này hội tụ nhiều lớp giá trị có khả năng bổ trợ cho nhau. Hạ Long nổi bật với cảnh quan biển đảo và các giá trị địa chất, địa mạo; Yên Tử mang chiều sâu lịch sử, văn hóa và đời sống tinh thần; Bái Tử Long mở ra không gian sinh thái biển đảo với hệ sinh thái và đa dạng sinh học đặc sắc.

Sự kết nối ấy mở ra khả năng hình thành những hành trình vượt ra ngoài mô hình tham quan một điểm đến. Du khách có thể kết hợp cảnh quan biển đảo, khám phá thiên nhiên, tìm hiểu lịch sử - văn hóa, nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí và trải nghiệm về đêm. Khi đó, lợi thế không chỉ nằm ở việc có thêm điểm đến, mà ở khả năng tạo ra một hành trình dài hơn, đa dạng hơn và có nhiều giá trị tiêu dùng hơn.

Tư duy này đã được Quảng Ninh cụ thể hóa trong Quyết định số 2778/QĐ-UBND ngày 31/7/2026 phê duyệt Đề án “Bảo vệ, khai thác, phát huy giá trị Di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử, gắn kết với vịnh Bái Tử Long”. Đề án đặt ra mục tiêu tỷ lệ đóng góp từ khai thác, phát huy giá trị di sản vịnh Hạ Long, Yên Tử, vịnh Bái Tử Long vào GRDP của tỉnh đạt 5% - 6%/năm và hướng tới hình thành một hệ sinh thái di sản liên vùng cùng mô hình quản trị di sản tích hợp. 

Đáng chú ý, mục tiêu của Đề án không chỉ nằm ở việc phát triển thêm sản phẩm. Đến năm 2030, 100% các điểm tham quan trên vịnh Hạ Long, Yên Tử và vịnh Bái Tử Long được giám sát sức tải; 100% dữ liệu về giá trị di sản, hiện trạng môi trường và cơ sở hạ tầng du lịch được số hóa và ứng dụng trên nền tảng số; 100% các sản phẩm du lịch mới là sản phẩm du lịch sinh thái và mô hình kinh tế tuần hoàn.

Những con số và nhiệm vụ này cho thấy một cách tiếp cận khác về tăng trưởng. Khi không gian du lịch được mở rộng, năng lực quản trị cũng phải được nâng lên tương ứng. Sức tải, dòng khách, môi trường và dữ liệu trở thành những thành phần của quản trị điểm đến, thay vì chỉ được xem là vấn đề kỹ thuật phía sau hoạt động du lịch.

Đây cũng là điểm gặp nhau rõ giữa Nghị quyết 26-NQ/TW và hướng đi của Hạ Long - Yên Tử - Bái Tử Long: khi một không gian du lịch đã đạt đến quy mô lớn, dư địa phát triển không còn nằm chủ yếu ở việc khai thác thêm, mà ở khả năng tạo ra nhiều giá trị hơn từ những gì đang có.

Năm 2025, Quảng Ninh đón 21,28 triệu lượt khách, trong đó có 4,5 triệu lượt khách quốc tế, doanh thu du lịch khoảng 57.000 tỷ đồng. Quy mô ấy cho thấy sức hút của một trung tâm du lịch lớn, nhưng đồng thời cũng đặt ra một câu hỏi khác: làm thế nào để mỗi hành trình dài hơn, mỗi trải nghiệm có chiều sâu hơn và giá trị tạo ra từ mỗi chuyến đi cao hơn.

Câu hỏi ấy càng có ý nghĩa khi Quảng Ninh bước vào một không gian phát triển mới. Từ ngày 1/9/2026, Quảng Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Một không gian phát triển rộng hơn, một cấu trúc liên kết rõ hơn và một yêu cầu chuyển đổi mạnh hơn từ Nghị quyết 26-NQ/TW đang cùng hội tụ, tạo điều kiện để Quảng Ninh và Hạ Long - Yên Tử - Bái Tử Long bước sang một cách tổ chức phát triển khác.

Đó không phải là phép cộng cơ học các điểm đến. Giá trị nằm ở khả năng để mỗi không gian bổ trợ cho nhau, kéo dài hành trình và nâng chất lượng trải nghiệm; để tăng trưởng du lịch không chỉ đến từ lượng khách, mà từ giá trị tạo ra trên mỗi hành trình, trong khi sức ép lên tài nguyên và di sản được kiểm soát.

Vì thế, chặng đường phía trước không chỉ là đón thêm bao nhiêu triệu lượt khách, mà là làm thế nào để cùng một không gian ấy tạo ra nhiều giá trị hơn, mỗi chuyến đi sâu hơn và những giá trị làm nên sức hấp dẫn của Hạ Long - Yên Tử - Bái Tử Long được giữ lại lâu dài./.

Trần Thị Hường