Vịnh Hạ Long không rác thải nhựa: Ngăn rác từ nguồn, bảo vệ Di sản

Giống như nhiều vùng biển trên thế giới và Việt Nam, vịnh Hạ Long đang chịu áp lực từ rác thải, đặc biệt là rác thải nhựa. Không chỉ ảnh hưởng đến cảnh quan, rác thải còn tiềm ẩn nguy cơ tác động đến môi trường và hệ sinh thái của Di sản thiên nhiên thế giới.

          Rác thải phát sinh trên vịnh chủ yếu có nguồn gốc từ các hoạt động kinh tế - xã hội ven bờ như nuôi trồng thủy sản, sinh hoạt của cộng đồng dân cư; bên cạnh đó là một phần từ hoạt động du lịch, dịch vụ trên vịnh. Thực tế này cho thấy, để giải quyết vấn đề rác thải đại dương, thu gom và làm sạch là chưa đủ. Quan trọng hơn là phải ngăn rác từ nguồn, giảm phát sinh và kiểm soát chặt chẽ các nguồn thải, không để rác từ đất liền và các hoạt động trên biển phát tán vào không gian Di sản.

          Từ ngày 1/9/2019, thực hiện các chỉ đạo về chống rác thải nhựa của Thủ tướng Chính phủ và UBND tỉnh Quảng Ninh, Ban Quản lý vịnh Hạ Long đã triển khai chương trình giảm thiểu rác thải nhựa tại khu vực vịnh Hạ Long. Trọng tâm của chương trình là hạn chế, tiến tới không sử dụng các sản phẩm nhựa dùng một lần trong các hoạt động dịch vụ, du lịch trên vịnh. Các tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ du lịch và chủ tàu được tuyên truyền, vận động không sử dụng, mua bán sản phẩm nhựa dùng một lần; đồng thời hướng dẫn, nhắc nhở du khách không mang theo và sử dụng các sản phẩm này trong quá trình tham quan vịnh Hạ Long.

          Để đưa chủ trương vào thực tế, Ban Quản lý vịnh Hạ Long đã tổ chức hàng trăm lượt tuyên truyền tới cộng đồng doanh nghiệp dịch vụ du lịch, chủ tàu, du khách, người dân, nhà hàng, khách sạn ven bờ vịnh. Hàng trăm tin, bài về chương trình được đăng tải trên các cơ quan truyền thông và mạng xã hội; hệ thống biển, bảng tuyên truyền được lắp đặt tại các cảng và điểm tham quan.Ban cũng phối hợp với các doanh nghiệp tìm kiếm, hướng dẫn sử dụng các sản phẩm thay thế thân thiện với môi trường. Cùng với tuyên truyền, việc kiểm soát sản phẩm nhựa dùng một lần được thực hiện ngay từ khu vực cửa soát vé; công tác kiểm tra, giám sát được duy trì thường xuyên nhằm nâng cao hiệu quả thực thi chương trình.

Chương trình nhận được sự hưởng ứng của cộng đồng doanh nghiệp và Chi hội tàu du lịch trên vịnh Hạ Long. 100% doanh nghiệp, hộ kinh doanh tàu du lịch và dịch vụ du lịch trong khu vực vùng lõi Di sản đã ký cam kết tham gia chương trình. Các hãng lữ hành, hướng dẫn viên và du khách cũng tích cực hưởng ứng, tuân thủ quy định không mang và sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần khi tham quan, du lịch trên vịnh.

Kết quả, trên 90% rác thải nhựa dùng một lần từ hoạt động dịch vụ du lịch tại các điểm tham quan được giảm thiểu; 99% phao xốp trong các công trình nổi tại khu vực vùng lõi Di sản đã được thay thế bằng vật liệu bền vững, thân thiện với môi trường.

Hiệu quả của chương trình đã được các cấp, các ngành và Trung tâm Di sản thế giới ghi nhận qua các đợt kiểm tra, giám sát. Đây là minh chứng cho quyết tâm của thành phố Quảng Ninh trong bảo vệ môi trường và gìn giữ các giá trị nổi bật toàn cầu của Di sản vịnh Hạ Long.

Thời gian tới, Ban Quản lý Di sản thế giới Vịnh Hạ Long - Yên Tử tiếp tục triển khai Chương trình “Vịnh Hạ Long không rác thải nhựa”, tập trung tuyên truyền, nâng cao ý thức cộng đồng và vận động người dân, doanh nghiệp, du khách nói không với sản phẩm nhựa dùng một lần và tăng cường phối hợp với các sở, ngành và địa phương kiểm soát rác thải ngay từ khu vực ven bờ, không để rác phát tán ra Vịnh Hạ Long. Mục tiêu là không chỉ làm sạch môi trường vịnh, mà ngăn rác từ đầu nguồn, đây là giải pháp chủ động và lâu dài để bảo vệ môi trường Di sản.

Bảo vệ Di sản vịnh Hạ Long không thể chỉ dựa vào nỗ lực của cơ quan quản lý. Mỗi người dân, doanh nghiệp và du khách đều là phần quan trọng để chung tay bằng những việc cụ thể không để rác nhựa theo dòng thủy chiều ra biển: Không mang và sử dụng các sản phẩm từ nhựa dùng một lần khi tham quan vịnh Hạ Long, không xả rác và chủ động thu gom rác.

“Vịnh Hạ Long không rác thải nhựa” không chỉ là một chương trình bảo vệ môi trường, mà cần trở thành cách ứng xử thường xuyên, có trách nhiệm của mỗi người với Di sản và biển cả. Ngăn rác thải nhựa từ đất liền, kiểm soát rác ngay từ nguồn và hạn chế phát sinh rác trên vịnh chính là những giải pháp thiết thực để bảo vệ lâu dài các giá trị của Di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long, đồng thời góp phần giảm rác thải ra đại dương. Khi trách nhiệm ấy trở thành hành động cụ thể của cơ quan quản lý, doanh nghiệp, người dân và du khách, mục tiêu xây dựng một vịnh Hạ Long xanh, sạch và bền vững mới có thể được duy trì lâu dài.

Lê Thị Xuân