Quản lý tốt Di sản vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà

Sau 2 lần được UNESCO công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới về giá trị thẩm mỹ và giá trị địa chất, địa mạo, năm 2023, vịnh Hạ Long tiếp tục được Ủy ban Di sản thế giới phê duyệt mở rộng ranh giới sang quần đảo Cát Bà (TP Hải Phòng). Đây cũng là di sản thế giới liên tỉnh đầu tiên ở Việt Nam, mở ra một cơ hội hợp tác cho Quảng Ninh và Hải Phòng trong việc phối hợp đảm bảo tính toàn vẹn của di sản và phát huy giá trị để phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Thời gian qua, nhất là từ khi Đoàn Giám sát phản hồi của liên ngành Trung tâm Di sản thế giới và IUCN thực hiện đánh giá về công tác quản lý, bảo tồn vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà vào tháng 3/2025, bên cạnh việc làm tốt công tác quản lý, bảo vệ di sản, Quảng Ninh và Hải Phòng đã tăng cường phối hợp để tập trung vào các khuyến nghị. Cho đến nay đã hoàn thành xây dựng Kế hoạch quản lý và bảo vệ môi trường Di sản vịnh Hạ Long đến năm 2030; Kế hoạch phát triển du lịch bền vững di sản thế giới vịnh Hạ Long đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050.

Hai địa phương cũng đã hoàn thành Bản đồ phân vùng chi tiết chế độ quản lý và sử dụng đất trong khu vực di sản thế giới được ghi danh, vùng đệm và phạm vi rộng hơn của di sản. Bản đồ này hiện đang được hai địa phương sử dụng để quản lý di sản.

Quảng Ninh đã sớm hoàn thành nhiệm vụ KHCN cấp tỉnh: “Nghiên cứu, đánh giá, xác định sức tải di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long phục vụ quản lý và phát triển du lịch bền vững”. Kết quả này hiện đang nghiên cứu áp dụng đồng bộ cho toàn bộ khu di sản vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà.

Hai địa phương đã ban hành và ký kết Quy chế phối hợp quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản thế giới theo quy định ở cấp tỉnh, cấp cơ quan quản lý di sản và tổ công tác chung của hai địa phương. Vào tháng 4 vừa qua, Quảng Ninh và Hải Phòng đã ký kết Quy chế phối hợp quản lý hoạt động tàu du lịch tuyến vịnh Hạ Long - vịnh Lan Hạ; triển khai xây dựng Kế hoạch quản lý và Quy chế bảo vệ di sản thế giới vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà, trong đó có các quy định cụ thể bảo vệ vùng đệm di sản.

Bên cạnh đó, hai địa phương hiện đang tập trung hoàn thành các văn bản quản lý di sản theo quy định của pháp luật Việt Nam. Cụ thể, Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích quốc gia đặc biệt danh lam thắng cảnh vịnh Hạ Long đến năm 2035, tầm nhìn 2050 dự kiến hoàn thành trong năm 2027.

Trong đó, các giải pháp về quy hoạch không gian biển, xây dựng các kế hoạch, đề án quản trị di sản, phát triển du lịch và bảo vệ môi trường, quản lý và bảo vệ di sản bằng công nghệ số, hiện đại… sẽ được tích hợp vào quy hoạch. Kế hoạch quản lý và Quy chế bảo vệ Di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà được xây dựng nhằm đảm bảo sự đồng bộ trong các giải pháp quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản liên tỉnh.

Tại cuộc làm việc với tổ chức IUCN ở kỳ họp lần thứ 48 của Ủy ban Di sản thế giới diễn ra vào ngày 22/7 vừa qua, Đoàn công tác của Quảng Ninh và Hải Phòng đã báo cáo về thực tế hiện nay, quần đảo Cát Bà đang sở hữu các danh hiệu khác nhau, như: Di tích quốc gia đặc biệt, vườn quốc gia, di sản thế giới, khu dự trữ sinh quyển thế giới. Mỗi một danh hiệu được quản lý bởi các quy định khác nhau, do đó có ranh giới quản lý khác nhau.

Do việc điều chỉnh ranh giới phải tuân thủ các quy định của luật chuyên ngành, nên các địa phương sẽ tập trung nghiên cứu để đánh giá, điều chỉnh tối đa các đường ranh giới cho trùng khớp, đảm bảo công tác quản lý, bảo vệ hiệu quả các danh hiệu của quần đảo Cát Bà.

Công tác bảo vệ môi trường di sản luôn là vấn đề được UNESCO quan tâm. Theo đó, hai địa phương phải rà soát các dự án đang triển khai; trong trường hợp dự án có tác động tiêu cực đến giá trị nổi bật toàn cầu của di sản thì sẽ thực hiện dừng dự án và thông báo cho Trung tâm Di sản thế giới để tham vấn. Thực hiện và hoàn thành đánh giá môi trường xã hội và môi trường chiến lược trong năm 2028. Đây là cơ sở dữ liệu để xây dựng các biện pháp quản lý và thực hiện Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích quốc gia đặc biệt danh lam thắng cảnh vịnh Hạ Long đến năm 2035, tầm nhìn 2050.

Hai địa phương đặt ra mục tiêu triển khai các dự án thu gom và xử lý triệt để chất thải tại các khu đô thị vùng đệm di sản vào năm 2027 và hoàn thành trước năm 2030. Đưa vào vận hành Trung tâm Điều hành thông minh (IOC) vào năm 2027 để triển khai các giải pháp điều hành hoạt động du lịch tại khu di sản, như: Quản lý khách, vé tham quan, tàu du lịch, cứu hộ cứu nạn, đảm bảo an ninh an toàn, tăng trải nghiệm cho khách du lịch, cung cấp thông tin về di sản…

Tại cuộc làm việc kể trên, Đoàn công tác của hai địa phương cũng thống nhất kiến nghị Tổ chức IUCN một số giải pháp để tiếp tục quản lý, bảo vệ hiệu quả khu di sản thế giới liên tỉnh và đảm bảo yêu cầu của Ủy ban Di sản thế giới. Đó là hỗ trợ về chuyên gia và kỹ thuật để thực hiện việc điều chỉnh ranh giới Vườn quốc gia Cát Bà trùng khớp với ranh giới di sản thế giới. Cung cấp tư vấn cho hai địa phương để thực hiện đánh giá môi trường chiến lược, đánh giá tác động môi trường và xã hội đối với các dự án triển khai trong khu vực di sản…

Theo Ngọc Mai -https://baoquangninh.vn/quan-ly-tot-di-san-vinh-ha-long-quan-dao-cat-ba-post3418821.html