Phát huy giá trị Di sản thế giới vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà

Sau 3 năm UNESCO công nhận mở rộng Di sản thế giới vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà, Quảng Ninh đang từng bước hoàn thiện mô hình quản lý theo hướng thống nhất, hiện đại và bền vững, gắn bảo tồn giá trị di sản với phát triển du lịch xanh và phát huy hiệu quả giá trị của Di sản thế giới.

Tháng 7/2023, tại Kỳ họp lần thứ 45 của Ủy ban Di sản thế giới tổ chức tại Ả Rập Xê Út, UNESCO đã thông qua Quyết định mở rộng ranh giới Di sản thế giới vịnh Hạ Long (Quảng Ninh), gộp quần đảo Cát Bà (Hải Phòng) thành Di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà. Với những giá trị nổi bật tương đồng về cảnh quan thiên nhiên, địa chất và địa mạo, đây trở thành Di sản thế giới liên tỉnh đầu tiên của Việt Nam, đồng thời đặt ra yêu cầu xây dựng cơ chế quản lý thống nhất, nhằm bảo đảm tính toàn vẹn và phát huy bền vững các giá trị của di sản.

Ngay sau khi di sản được mở rộng, Quảng Ninh đã chủ động phối hợp với Hải Phòng triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Hai địa phương đã phối hợp xây dựng báo cáo thực hiện các khuyến nghị của Trung tâm Di sản thế giới; hoàn thiện Quy chế bảo vệ, Kế hoạch quản lý di sản; đồng thời ký Quy chế phối hợp quản lý hoạt động tàu du lịch giữa vịnh Hạ Long và vịnh Lan Hạ, tạo sự thống nhất trong công tác quản lý, khai thác và bảo vệ di sản.

Bước tiến quan trọng được ghi nhận vào tháng 3/2025 khi UBND tỉnh Quảng Ninh và UBND thành phố Hải Phòng thống nhất thành lập Ban Quản lý Di sản thế giới vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà. Đây là mô hình quản lý liên tỉnh đầu tiên đối với một Di sản thế giới ở Việt Nam, tạo nền tảng cho cơ chế quản trị thống nhất, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa 2 địa phương trong bảo tồn, quản lý và phát huy giá trị di sản theo các tiêu chuẩn của UNESCO, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.

Từ tháng 4/2026, hai địa phương tiếp tục triển khai kết nối liên thông du lịch vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà, thu hút gần 4.600 lượt khách, thu phí đạt trên 1 tỷ đồng. Không chỉ mở rộng không gian trải nghiệm cho du khách, việc kết nối hai khu vực còn góp phần giảm áp lực tập trung khách tại một số điểm tham quan, tạo điều kiện phân bổ dòng khách hợp lý và phát triển du lịch theo hướng bền vững.

Về phía tỉnh Quảng Ninh, điểm nổi bật trong chiến lược quản lý di sản là luôn đặt bảo tồn làm nền tảng cho phát triển, quyết tâm chuyển đổi mô hình phát triển từ "nâu" sang "xanh", giảm dần sự phụ thuộc vào khai thác tài nguyên, hướng tới phát triển kinh tế dựa trên du lịch, dịch vụ chất lượng cao và kinh tế xanh. Tỉnh đặc biệt chú trọng bảo vệ môi trường nước thông qua nhiều giải pháp nhằm kiểm soát nước thải từ phương tiện hoạt động trên vịnh, đồng thời nghiên cứu cơ chế khuyến khích các chủ tàu nâng cấp hệ thống thu gom, xử lý nước thải theo tiêu chuẩn cao hơn.

Cùng với hoàn thiện thể chế, công tác kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm cũng được tăng cường. Từ đầu năm đến nay, Ban Quản lý Di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử đã phối hợp với lực lượng chức năng tổ chức trên 710 lượt tuần tra, giám sát; phát hiện và đề nghị xử lý 111 trường hợp vi phạm với tổng số tiền xử phạt trên 260 triệu đồng. Đồng thời, liên tục ra quân xử lý hành vi khai thác, nuôi trồng thủy sản trái phép, tàu bán hàng đeo bám tàu du lịch, phương tiện neo đậu không đúng quy định, tàu đưa khách tham quan trái phép, góp phần giữ gìn môi trường du lịch văn minh, bảo vệ tài nguyên và nâng cao hình ảnh của Di sản thế giới.

Trong chuyến thăm Quảng Ninh nhân Ngày Kỳ quan Thế giới (7/7), ông Jean-Paul de la Fuente, Giám đốc Tổ chức New7Wonders, đánh giá cao tầm nhìn của tỉnh trong việc hài hòa giữa bảo tồn và phát triển. Theo ông, chiến lược chuyển đổi từ "nâu" sang "xanh", giảm phụ thuộc vào khai thác tài nguyên, phát triển mạnh du lịch và dịch vụ chất lượng cao là quyết sách mang tính chiến lược, vừa bảo tồn được các giá trị của di sản, vừa nâng cao chất lượng tăng trưởng và sức hấp dẫn của vịnh Hạ Long đối với du khách trong nước và quốc tế.

Không chỉ tập trung vào các giải pháp trong nước, Quảng Ninh còn chủ động hội nhập, tiếp thu kinh nghiệm quốc tế trong quản lý di sản. Từ ngày 18 đến 25/7, đoàn công tác của tỉnh đã tham dự Kỳ họp lần thứ 48 của Ủy ban Di sản thế giới UNESCO. Tại đây, đoàn Quảng Ninh tham gia các phiên báo cáo, giải trình, chia sẻ kinh nghiệm; đồng thời làm việc với Trung tâm Di sản thế giới UNESCO, IUCN, ICOMOS và các chuyên gia quốc tế để trao đổi về công tác quản lý, bảo tồn Di sản thế giới vịnh Hạ Long và Yên Tử. Việc tích cực tham gia các diễn đàn quốc tế không chỉ giúp địa phương cập nhật các mô hình quản trị tiên tiến mà còn thể hiện trách nhiệm trong việc thực hiện đầy đủ các khuyến nghị của UNESCO đối với Di sản thế giới.

3 năm sau khi trở thành Di sản thế giới liên tỉnh đầu tiên của Việt Nam, vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà đang từng bước được quản lý theo hướng thống nhất, hiện đại và bền vững. Với quyết tâm của Quảng Ninh cùng sự phối hợp chặt chẽ với Hải Phòng, di sản không chỉ được bảo tồn hiệu quả mà còn tiếp tục phát huy giá trị, trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển xanh, bền vững của khu vực và cả nước.

Theo Hoàng Quỳnh(Trích từ https://baoquangninh.vn/phat-huy-gia-tri-di-san-the-gioi-vinh-ha-long-quan-dao-cat-ba-3415983.html)