Gìn giữ nguồn gen quý cho tương lai
Ban Quản lý di sản thế giới vịnh Hạ Long – Yên Tử triển khai thực hiện Đề án xây dựng “Khu trình diễn, giới thiệu, chuyển giao mô hình thực nghiệm ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ, lưu giữ nguồn gen tỉnh Quảng Ninh”.
Bắt đầu triển khai từ năm 2026, Đề án được thực hiện tại các khu vực thuộc phạm vi quản lý của Ban Quản lý di sản thế giới vịnh Hạ Long – Yên Tử, bao gồm vịnh Hạ Long, Vườn Quốc gia Bái Tử Long và Khu vực Rừng Quốc gia Yên Tử. Mục tiêu của Đề án là cụ thể hóa các nhiệm vụ được giao theo Quyết định số 412/QĐ-UBND của UBND tỉnh Quảng Ninh, hướng tới mục đích hạn chế suy giảm các quần thể loài ngoài tự nhiên, đồng thời cập nhật cơ sở dữ liệu khoa học phục vụ công tác giám sát, bảo tồn lâu dài giá trị di sản. Hoạt động này tạo nền tảng vững chắc cho việc nghiên cứu, xây dựng dữ liệu gen (DNA Barcoding), khai thác bền vững các giá trị sinh thái, giáo dục, du lịch, đồng thời nâng cao năng lực nghiên cứu cho đội ngũ viên chức quản lý. Kế hoạch đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt trong việc duy trì ổn định quần thể tự nhiên và triển khai đồng bộ, hiệu quả theo đúng tiến độ.
Một trong những nội dung trọng tâm là tổ chức lưu giữ tại chỗ các nguồn gen đặc hữu của tỉnh Quảng Ninh như Cọ Hạ Long, Thiên tuế Hạ Long, Nhài Hạ Long, Bóng nước Hạ Long và nhiều loài thực vật đặc hữu khác. Song song với đó, các nguồn gen nguy cấp, quý hiếm và có giá trị cao như Trầu tiên Yên Tử, Trai lý, Hải sâm đen, cá Song chấm đỏ, cá Nhụ bốn râu… cùng các loài san hô cũng sẽ được điều tra, theo dõi và bảo tồn tại chỗ. Đề án tập trung thực hiện các nhiệm vụ như điều tra phân bố nguồn gen, xây dựng bản đồ số hóa quần thể, thu thập mẫu, áp dụng kỹ thuật bảo tồn, nhân giống và phục hồi quần thể. Đặc biệt, việc xây dựng cơ sở dữ liệu nguồn gen kết hợp công nghệ số và nghiên cứu mã vạch ADN (DNA Barcoding) sẽ tạo nền tảng khoa học quan trọng cho công tác bảo tồn và khai thác bền vững giá trị sinh thái, giáo dục và du lịch. Bên cạnh đó, Ban Quản lý di sản thế giới Vịnh Hạ Long – Yên Tử sẽ phối hợp triển khai nhiệm vụ thiết lập, duy trì các bãi đẻ tự nhiên của Sá sùng tại đặc khu Vân Đồn nhằm tạo điều kiện cho các loài thủy sản sinh sản, góp phần duy trì và phục hồi nguồn lợi sinh vật biển.
Để bảo đảm hiệu quả thực hiện, Phòng Nghiệp vụ và Tu bổ, tôn tạo di sản được giao chủ trì triển khai, theo dõi và tổng hợp kết quả thực hiện Đề án. Trung tâm Bảo tồn Vườn quốc gia Bái Tử Long, Trung tâm Bảo tồn Di sản Yên Tử và các Trung tâm Bảo tồn vịnh Hạ Long phối hợp thực hiện các nhiệm vụ bảo tồn tại từng khu vực quản lý. Các đơn vị liên quan phối hợp hỗ trợ và đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo tồn nguồn gen và đa dạng sinh học.
Việc triển khai Đề án không chỉ góp phần bảo vệ các nguồn gen đặc hữu, quý hiếm của Quảng Ninh mà còn tạo cơ sở khoa học cho nghiên cứu, giáo dục môi trường, phát triển du lịch sinh thái và khai thác bền vững các giá trị di sản thiên nhiên trong tương lai.
Hà Linh