Hồ Ba Hầm - lạc bước vào tiên cảnh

     Nằm ẩn mình phía Tây đảo Đầu Bê - một trong ba điểm giới hạn của khu bảo vệ tuyệt đối của Di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long, Hồ Ba Hầm không chỉ là một điểm tham quan kỳ thú với cấu trúc địa chất độc đáo mà còn là nơi lưu giữ những giá trị đa dạng sinh học và văn hóa lịch sử đặc sắc của vùng vịnh Hạ Long. Đối với những du khách ưa thích khám phá, đây thực sự là một "mê cung" thủy cung đầy quyến rũ.

     Cái tên "Ba Hầm" vốn dĩ đã gợi lên sự tò mò. Theo các tài liệu khảo cứu, địa danh này từng xuất hiện trong cuốn sách “Vịnh Hạ Long” (Baie de Ha Long) xuất bản bằng tiếng Pháp từ năm 1930. Thực chất, đây là một hệ thống gồm ba áng biển thông với nhau qua ba hang luồn hẹp, uốn khúc quanh co như những đường hầm. Sức hút đầu tiên của Ba Hầm chính là vẻ đẹp thẩm mỹ đầy bí ẩn. Những vách đá vôi dựng đứng bao bọc lấy các áng nước trong xanh, tạo nên một không gian tách biệt hoàn toàn với thế giới bên ngoài.  Khi thủy triều lên, các hang luồn bị ngập nước, biến những hồ bên trong thành các "ốc đảo" kín đáo. Chỉ khi triều xuống, du khách mới có thể dùng thuyền nan hoặc chèo kayak luồn lách qua các cửa hang hình bán nguyệt để tiến vào bên trong. Mỗi nhịp chèo qua một hang hẹp là một lần cảm xúc vỡ òa khi không gian yên bình, phẳng lặng của các áng hiện ra. Ở đó, tiếng khua mái chèo rẽ nước hòa cùng giọng hò biển sâu lắng của những cô lái đò bản địa, tạo nên một khung cảnh thực sự "thần tiên nơi trần thế".

     Khu vực Ba Hầm được đánh giá là một nơi có sự đa dạng sinh học với các hệ sinh thái tiêu biểu như tùng áng, rạn san hô và rừng thường xanh trên núi đá vôi. Mỗi hang và hồ tại đây đều mang những đặc điểm riêng biệt: ba cái hang xuyên qua dưới chân núi, dài từ 50m đến 120m, có hệ sinh thái phong phú, đặc biệt tại cửa hang có sự xuất hiện của các rạn san hô cứng. 
     Dưới góc độ khoa học, các hồ nước mặn ở khu vực này sở hữu độ đa dạng sinh học cao với thảm thực vật rừng thường xanh tốt tươi quanh năm bao bọc trên các vách đá dựng đứng với sự có mặt của những loài cây chịu hạn, kiên cường bám rễ như Sòi lá đỏ, Bồ đề, Thiên tuế…. Đặc biệt, đây còn là nơi trú ngụ của quần thể Lan hài vệ nữ hoa vàng quý hiếm. Từ năm 2016, Ban quản lý đã tiến hành khoanh vùng bảo tồn nghiêm ngặt loài lan này để gìn giữ vẻ đẹp của "nàng vệ nữ" giữa lòng di sản.

     Dưới làn nước trong xanh là hệ sinh thái san hô và cỏ biển vô cùng đa dạng với cuộc sống vô cùng sôi động của các loài thân mềm, hải miên, cầu gai và các loài cá. Ngoài ra, đảo Đầu Bê còn là một trong các dãy đảo có khỉ lông vàng Macaca Mulatta sinh sống. Vì vậy, du khách cũng đừng ngạc nhiên khi bất chợt nhìn thấy một vài chú khỉ ẩn hiện trên vách đá xung quanh. Ngoài khỉ, xung quanh Hồ Ba Hầm còn có chồn, sóc, một số loài chim…Đằng sau vẻ thơ mộng là một lịch sử địa chất hào hùng. Đá vôi tại khu vực Ba Hầm có tuổi từ Devon muộn đến Pecmi (410 - 254 triệu năm). Cấu trúc hang luồn độc đáo ngày nay là kết quả của quá trình xâm thực biển diễn ra từ kỷ Đệ tứ. Các nhà khoa học xác định hang Hồ Ba Hầm là dạng hang kiểu ngấn hàm ếch biển. Trải qua hàng triệu năm, sự kết hợp giữa quá trình nâng hạ kiến tạo chậm chạp và sức mài mòn, hòa tan của nước biển đã khoét sâu vào chân đảo đá vôi, tạo nên những đường thông xuyên qua lòng núi. Do đặc thù đá vôi ở đây dạng khối và ít bị dập vỡ, hệ thống thạch nhũ tại đây không quá phát triển nhưng lại tạo nên những trần hang mái phẳng rất đặc trưng.

     Không chỉ có thiên nhiên, khu vực Ba Hầm còn là không gian văn hóa sống động. Khu vực vụng biển kín gió đã từng là nơi neo đậu của cộng đồng ngư dân vịnh Hạ Long. Họ chính là những người lưu giữ "hồn cốt" biển cả qua các điệu hát giao duyên, lễ tục giở mũi thuyền hay tục trồng cây Nêu. Ngay phía trước hồ là đền thờ Bà Men, một ngôi đền linh thiêng có tuổi đời hơn 200 năm, điểm tựa tâm linh quan trọng của ngư dân vùng Hạ Long - Cát Bà. Đặc biệt hơn, trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, lạch Cửa Vạn, trục giao thông của ngư dân khu vực Ba Hầm, chính là một trong những điểm xuất phát của những "con tàu không số" thuộc tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển huyền thoại, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

     Với sự hòa quyện hoàn hảo giữa cảnh quan hùng vĩ, hệ sinh thái phong phú và bề dày lịch sử - văn hóa, Hồ Ba Hầm xứng đáng là điểm dừng chân lý tưởng cho những tour du lịch sinh thái và nghỉ đêm trên vịnh Hạ Long. Một chuyến đi đến Ba Hầm không chỉ là để ngắm cảnh, mà còn là để lắng nghe hơi thở của đá, của nước và của những câu chuyện lịch sử ngàn đời. 

Nguyễn Thị Hà Linh