Nhuyễn thể chân đầu - Từ đa dạng sinh học đến thương hiệu ẩm thực Quảng Ninh.

Trong hệ sinh thái biển vô cùng phong phú và đa dạng của di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long, phân lớp nhuyễn thể chân đầu- bao gồm các loài mực ống, mực mai, mực nang và bạch tuộc - giữ một vị trí sinh thái đặc biệt quan trọng. Không chỉ là mắt xích chủ chốt trong chuỗi thức ăn tự nhiên, chúng còn là nguồn tài nguyên hải sản có giá trị kinh tế cao, gắn liền với văn hóa ẩm thực và sinh kế của ngư dân vùng đất Quảng Ninh.

          Nhuyễn thể chân đầu là nhóm động vật thân mềm tiến hóa nhất. Với cấu trúc cơ thể độc đáo, chân phát triển thành các tua (tay) mọc xung quanh đầu, chúng sở hữu khả năng di chuyển linh hoạt bằng cơ chế phun mực ngược chiều và hệ thống giác hút tinh vi.

          Ở vùng biển Hạ Long, Bái Tử Long, lớp chân đầu xuất hiện vô cùng phong phú với những đại diện tiêu biểu như mực ống, mực nang và bạch tuộc. Thường sinh sống ở tầng nước giữa và bề mặt, mực ống -nổi bật với thân hình khí động học giúp di chuyển nhanh cùng khả năng đổi màu cơ thể tức thì để ngụy trang. Trong khi đó, mực nang lại ưa thích tầng đáy và các vùng quanh rạn san hô, chân núi đá vôi; chúng sở hữu chiếc mai vôi cứng đặc trưng giúp linh hoạt điều chỉnh độ nổi. Cuối cùng, ẩn nấp trong các khe đá và hang hốc là bạch tuộc– loài sinh vật nổi tiếng bởi trí thông minh vượt trội cùng kỹ năng biến đổi màu sắc, hình dạng tài tình để hòa lẫn hoàn toàn vào môi trường xung quanh.

          Không chỉ có giá trị sinh thái, nhuyễn thể chân đầu Hạ Long còn là nguyên liệu tạo nên những thương hiệu ẩm thực nổi tiếng. Trong đó, chả mực giã tay Hạ Long làm từ mực nang tươi sống đã trở thành món đặc sản nhờ độ giòn sần sật và vị ngọt tự nhiên. Nhóm sản phẩm chế biến như mực một nắng, mực khô luôn nằm trong nhóm quà tặng du lịch hàng đầu nhờ lưu giữ trọn vẹn hương vị biển. Cùng với đó, các món bạch tuộc (ruốc chân dài) nấu chua, tuy dân dã nhưng luôn hấp dẫn thực khách bởi độ tươi ngon, mộc mạc đặc trưng của vùng biển Quảng Ninh.

          Nhuyễn thể chân đầu không chỉ là những sinh vật biển kỳ thú góp phần tạo nên sự đa dạng sinh học kỳ diệu của vịnh Hạ Long, mà còn là một phần giá trị văn hóa - kinh tế gắn liền với đời sống cư dân biển. Việc nghiên cứu, bảo tồn và khai thác hợp lý nhóm sinh vật này chính là hành động thiết thực nhằm giữ gìn trọn vẹn giá trị di sản cho các thế hệ mai sau.

( Bài viết có tham khảo tài liệu hải sản ở vịnh Hạ Long – chương trình giáo dục môi trường Ecoboat)

Đỗ Nhàn