Cây lá Mui – “Vị thuốc xanh” của núi đá vịnh Hạ Long
Nếu có dịp đặt chân lên những tuyến tham quan trên vịnh Hạ Long, du khách sẽ dễ dàng bắt gặp những bụi cây xanh mướt phủ kín các sườn núi đá vôi, len mình qua từng khe đá và lối mòn. Thoạt nhìn, đó chỉ là một loài cây dại mọc rất phổ biến, nhưng với người dân vùng biển, đặc biệt là những ngư dân gắn bó nhiều năm với vịnh Hạ Long, loài cây ấy lại là một “vị thuốc xanh” vô cùng quen thuộc. Đó chính là cây lá Mui, còn được gọi là Bớp bớp, Cỏ Lào hay Cây Cộng sản.
Lá Mui có tên khoa học Chromolaena odorata thuộc họ Cúc (Asteraceae). Đây là loài cây thân thảo lâu năm, cao từ 1–2 m, thân màu xanh nhạt phủ lớp lông mịn. Lá mọc đối, hình trứng, mép có răng cưa, khi vò nhẹ tỏa ra mùi thơm đặc trưng. Đến mùa ra hoa, cây mang những chùm hoa nhỏ màu trắng hoặc hồng nhạt, tạo nên vẻ đẹp giản dị giữa màu xanh của núi rừng.
Điều đặc biệt là lá Mui sinh trưởng rất mạnh trên những sườn núi đá vôi khô cằn của vịnh Hạ Long. Nơi lớp đất chỉ mỏng vài centimet, nắng gắt quanh năm và nguồn nước rất hạn chế, loài cây này vẫn phát triển xanh tốt, phủ kín các triền núi. Bộ rễ khỏe giúp giữ đất, hạn chế xói mòn và góp phần bảo vệ hệ sinh thái đặc trưng của vùng núi đá vôi.
Nhưng giá trị lớn nhất của Lá Mui không chỉ nằm ở sức sống bền bỉ ấy. Từ nhiều đời nay, ngư dân Hạ Long đã xem Lá Mui như một loại “thuốc mang theo giữa biển”. Trong những chuyến đánh bắt dài ngày, khi bị đứt tay vì dây neo, vỏ hàu sắc nhọn, san hô hoặc trầy xước trên đá, họ thường hái vài nắm lá tươi, giã nát rồi đắp trực tiếp lên vết thương để cầm máu và giảm đau. Kinh nghiệm dân gian ấy đã được truyền lại qua nhiều thế hệ và vẫn còn được nhiều người lớn tuổi lưu giữ đến ngày nay. Không chỉ được sử dụng trong dân gian, nhiều nghiên cứu hiện đại cũng cho thấy dịch chiết từ lá Chromolaena odorata chứa flavonoid, tinh dầu và các hợp chất phenolic có hoạt tính kháng khuẩn, chống viêm và chống oxy hóa. Một số nghiên cứu còn ghi nhận chiết xuất từ cây có khả năng hỗ trợ quá trình hình thành mô mới, thúc đẩy liền vết thương và ức chế một số vi khuẩn gây nhiễm trùng. Ngày nay, khi y học hiện đại ngày càng phát triển, Lá Mui không còn là phương thuốc duy nhất của ngư dân. Thế nhưng, loài cây này vẫn là một phần quan trọng trong kho tàng tri thức bản địa của cư dân vịnh Hạ Long, đồngthời góp phần làm phong phú thêm hệ thực vật trên các đảo đá vôi.
Giữa khung cảnh kỳ vĩ của đá, biển và bầu trời xanh biếc, những bụi lá Mui tưởng chừng bình dị lại âm thầm kể câu chuyện về sức sống mãnh liệt của thiên nhiên và sự thích nghi của con người nơi biển đảo. Mỗi chiếc lá không chỉ góp phần phủ xanh núi đá mà còn lưu giữ những kinh nghiệm quý báu của bao thế hệ ngư dân đã gắn bó với vùng biển đảo này.
Vịnh Hạ Long không chỉ nổi tiếng bởi những đảo đá kỳ vĩ hay làn nước xanh ngọc, mà còn ẩn chứa cả một “kho thuốc thiên nhiên” với nhiều loài thực vật quý. Cây lá Mui chính là một minh chứng sống động cho giá trị của hệ sinh thái núi đá vôi và tri thức bản địa đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Hãy một lần khám phá vịnh Hạ Long, để cảm nhận rằng vẻ đẹp của di sản không chỉ đến từ đá và biển, mà còn từ những loài cây bình dị đang ngày ngày âm thầm gìn giữ sự sống.
Bài viết tham khảo nội dung tại nguôncâyhoacanh.com và tracuuduoc liệu
Thu Nguyệt